Ołtarz główny z marmuru i relikwie świętej Marii Goretti

Tekst: Rafał Kustra · ostatnia zmiana 5.11.2026

Co znajdziesz w tekście

Ołtarz główny w Dubiecku: marmur, rok 1973 i relikwie świętej Marii Goretti

Ołtarz główny kościoła Niepokalanego Serca NMP w Dubiecku jest marmurowy. Konsekrował go 25 listopada 1973 roku bp Stanisław Jakiel i umieścił w nim relikwie świętej Marii Goretti, włoskiej męczennicy, która zmarła w 1902 roku w wieku 11 lat. Ołtarz powstał 21 lat po konsekracji samej świątyni (24.08.1952). Te dane podaje hasło o kościele w polskiej Wikipedii.

Mieszkam w Przemyślu i od lat chodzę doliną Sanu. W Dubiecku zawsze zatrzymuje mnie ta sama rzecz: od wejścia wzrok sam biegnie do prezbiterium. Kościół ma trzy nawy i jedną wieżę. Ma 49 metrów długości i 41 metrów szerokości w transepcie. Wszystkie te linie zbiegają się w jednym punkcie, właśnie przy ołtarzu.

Kto konsekrował ołtarz główny i kiedy?

Ołtarz konsekrował bp Stanisław Jakiel 25 listopada 1973 roku i wtedy złożono w nim relikwie św. Marii Goretti. Nazwisko łatwo pomylić z innym. Prof. Stanisław Jakubczyk z Krakowa to autor malowideł we wnętrzu, a nie konsekrator ołtarza. Kościół należy do archidiecezji przemyskiej i dekanatu Dubiecko.

Najważniejsze daty wyposażenia, według Wikipedii i dawnej strony parafii:

• 24 sierpnia 1952: bp Franciszek Barda konsekruje kościół pw. Niepokalanego Serca NMP oraz świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza.
• Lata 50. i 60.: we wnętrzu powstaje polichromia Stanisława Jakubczyka, która dziś stanowi tło dla ołtarza.
• 21 października 1971: bp Ignacy Tokarczuk poświęca 38-głosowe organy firmy Theodor Bochme.
• 25 listopada 1973: konsekracja marmurowego ołtarza głównego z relikwiami św. Marii Goretti.
• Ławki i ołtarze boczne wykonano według projektu ks. J. Muchy.

Ołtarz jako oś trzech naw

Budowa kościoła trwała od 1934 do 1952 roku, z przerwą w czasie wojny. Wyposażanie wnętrza zajęło potem jeszcze dwie dekady. Ołtarz z 1973 roku zamyka więc cały ten etap. Nie znam źródła, które podaje autora ołtarza albo pochodzenie marmuru, więc nie będę tego zgadywał. Pewne jest to, że ołtarz stoi na osi nawy głównej i widać go z każdej ławki.

Dlaczego w ołtarzu umieszcza się relikwie?

Relikwie umieszcza się pod ołtarzem, bo w pierwszych wiekach chrześcijanie sprawowali Eucharystię na grobach męczenników. Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 roku (kan. 1237 §2) nakazuje zachować ten zwyczaj przy ołtarzach stałych. W Dubiecku taki ołtarz kryje relikwie św. Marii Goretti, którą Kościół czci właśnie jako męczennicę.

Należy zachować dawną tradycję umieszczania pod ołtarzem stałym relikwii męczenników lub innych świętych, według przepisów ksiąg liturgicznych (parafraza). - Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 1237 §2, 1983

Ołtarz jako znak Chrystusa

Katechizm Kościoła Katolickiego (KKK 1383) opisuje ołtarz na dwa sposoby: jako ołtarz ofiary i jako stół Pański. Uczy też, że ołtarz chrześcijański jest symbolem samego Chrystusa. Dlatego relikwie leżą pod ołtarzem albo w jego wnętrzu, a nie na mensie. Święty jest blisko Chrystusa, ale w ołtarzu nie zajmuje Jego miejsca.

Czy każdy ołtarz musi mieć relikwie?

Nie. Kanon 1237 mówi o zachowaniu tradycji przy ołtarzach stałych, a nie o bezwzględnym warunku ważności ołtarza. Rozróżnienie wygląda tak:

• Ołtarz stały jest złączony z posadzką. Według kan. 1237 §1 powinien zostać konsekrowany.
• Ołtarz ruchomy można konsekrować albo tylko pobłogosławić.
• Relikwie złożone pod ołtarzem powinny być autentyczne. Księgi liturgiczne wymagają, żeby dało się je rozpoznać jako części ludzkiego ciała.
• Jeśli nie ma pewnych relikwii, Kościół woli ich nie umieszczać, niż złożyć relikwie wątpliwe.
• Ołtarz w Dubiecku jest konsekrowany i ma relikwie, więc spełnia pełną, tradycyjną formę.

Skąd wziął się zwyczaj relikwii pod ołtarzem?

Zwyczaj wziął się z czasów prześladowań. Wspólnoty zbierały się przy grobach męczenników w dniu ich śmierci, czyli w „dniu narodzin dla nieba”, i tam sprawowały Eucharystię. Gdy budowano bazyliki, ołtarze często stawiano nad takimi grobami. Późniejsze kościoły przejęły ten układ, umieszczając w ołtarzu cząstkę relikwii. Sobór Watykański II (Sacrosanctum Concilium 111, 1963) potwierdził, że Kościół czci świętych i ich autentyczne relikwie.

Czym są relikwie i jak je rozróżnia Kościół?

Relikwie to szczątki ciała świętego albo błogosławionego oraz przedmioty, które z nim związano. Kościół ocenia je według trzech kryteriów: autentyczności, rodzaju i sposobu przechowywania. Te zasady opisuje instrukcja Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych „Relikwie w Kościele: autentyczność i zachowanie” z 2017 roku. Kościół relikwie czci, ale ich nie adoruje.

Relikwie znaczne i nieznaczne według instrukcji z 2017 roku

Instrukcja z 2017 roku dzieli relikwie na dwie grupy:

• Relikwie znaczne to ciało świętego, jego większe części albo prochy po kremacji.
• Relikwie nieznaczne to małe fragmenty ciała oraz przedmioty, które miały bezpośredni kontakt ze świętym.
• Relikwie znaczne mają być przechowywane w zapieczętowanych urnach, w miejscach bezpiecznych i otaczanych szacunkiem.
• Bez zgody Stolicy Apostolskiej nie wolno przenosić relikwii znacznych na stałe.

Relikwie pierwszego, drugiego i trzeciego stopnia: jak je porównać?

W pobożności ludowej przyjął się prostszy podział na trzy stopnie. Nie jest to terminologia instrukcji z 2017 roku, ale można go spotkać w wielu kościołach i opisach relikwiarzy.

Stopień	Czym jest	Przykład
Pierwszy	Cząstka ciała świętego	Fragment kości, włosy
Drugi	Przedmiot, którego święty używał	Ubranie, różaniec, modlitewnik
Trzeci	Przedmiot dotknięty do relikwii pierwszego stopnia	Płótno potarte o relikwiarz

Nie znam dokumentu autentyczności dla Dubiecka, więc nie podaję, jakiego rodzaju relikwię św. Marii Goretti złożono w ołtarzu. Można to sprawdzić w kancelarii parafii.

Jak potwierdza się autentyczność relikwii?

Autentyczność potwierdza dokument wystawiony przez władzę kościelną, zwykle biskupa albo postulatora sprawy, oraz pieczęć na relikwiarzu. Instrukcja z 2017 roku kładzie nacisk na ciągłość tej dokumentacji. Gdy dokumentów brakuje, czci publicznej się nie dopuszcza.

Cześć czy adoracja: jak traktować relikwie?

Katechizm (KKK 1674) zalicza cześć relikwii do pobożności ludowej, która towarzyszy liturgii, ale jej nie zastępuje. Adoracja należy się wyłącznie Bogu. Świętych i ich relikwie otacza się czcią, bo prowadzą do Chrystusa. Ucałowanie relikwiarza jest gestem szacunku, a nie aktem kultu przedmiotu.

Jaka jest historia Marii Goretti?

Święta Maria Goretti urodziła się 16 października 1890 roku w Corinaldo, w ubogiej rodzinie rolników. Dzieciństwo spędziła w Ferriere di Conca koło Nettuno. 5 lipca 1902 roku napadł na nią Alessandro Serenelli. Zmarła następnego dnia w szpitalu w Nettuno i przed śmiercią przebaczyła napastnikowi. Pius XII kanonizował ją w 1950 roku.

Corinaldo, Ferriere di Conca i Nettuno

Życie Marii obejmuje trzy miejsca w środkowych Włoszech:

1. Corinaldo w Marchii to miejsce urodzenia i chrztu.
2. Ferriere di Conca na bagnistej równinie koło Nettuno to miejsce, gdzie rodzina dzierżawiła ziemię i dzieliła dom z rodziną Serenellich.
3. Około 1900 roku na malarię umiera ojciec, Luigi Goretti, a Maria przejmuje opiekę nad młodszym rodzeństwem i domem.
4. Nettuno w Lacjum to miasto, w którego szpitalu Maria zmarła 6 lipca 1902 roku.
5. W sanktuarium w Nettuno spoczywają dziś jej główne relikwie.

Nie będę opisywał szczegółów samej napaści. Wystarczy wiedzieć, że Maria odmówiła i zapłaciła za to życiem.

Alessandro Serenelli i przebaczenie

Według biografów umierająca Maria powiedziała, że przebacza Alessandrowi i chce go kiedyś zobaczyć w niebie. Serenellego skazano na 30 lat więzienia. Długo nie okazywał skruchy. Według jego późniejszej relacji przełomem był sen, w którym zobaczył Marię. Po wyjściu z więzienia poprosił matkę dziewczynki o przebaczenie. Ostatnie lata spędził przy klasztorze kapucynów i zmarł w 1970 roku.

Matka Assunta Goretti

Assunta Goretti po śmierci męża sama wychowywała dzieci w bardzo trudnych warunkach. Biografowie podkreślają, że przebaczyła zabójcy córki. Przekaz mówi też, że w Boże Narodzenie poszli razem na Mszę. Assunta dożyła beatyfikacji i kanonizacji Marii. Według biografów była jedną z pierwszych matek obecnych przy kanonizacji własnego dziecka.

Ile lat miała Maria Goretti?

Maria Goretti zmarła 6 lipca 1902 roku, mając 11 lat. Dwunaste urodziny miałaby w październiku tego samego roku. Urodziła się 16 października 1890 roku w Corinaldo. Pius XII kanonizował ją 24 czerwca 1950 roku, czyli 48 lat po jej śmierci. Należy do najmłodszych kanonizowanych świętych Kościoła katolickiego.

Kiedy urodziła się i zmarła Maria Goretti?

Wydarzenie	Data	Miejsce
Urodziny	16.10.1890	Corinaldo
Napaść	5.07.1902	Ferriere di Conca
Śmierć	6.07.1902	szpital w Nettuno
Beatyfikacja	1947	Rzym
Kanonizacja	24.06.1950	plac św. Piotra
Konsekracja ołtarza z relikwiami	25.11.1973	Dubiecko

Ile czasu minęło od śmierci do kanonizacji?

Od śmierci do kanonizacji minęło 48 lat, a do beatyfikacji 45. Jak na proces kanonizacyjny w XX wieku to szybko. W tym czasie:

• wciąż żyli świadkowie jej śmierci, w tym matka i Alessandro Serenelli,
• Pius XII ogłosił ją błogosławioną w 1947 roku,
• na kanonizację przybyło tak wiele osób, że uroczystość przeniesiono na plac św. Piotra,
• od kanonizacji do konsekracji ołtarza w Dubiecku minęły 23 lata.

Dlaczego Maria Goretti została świętą?

Maria Goretti została świętą, bo Kościół uznał ją za męczennicę. Zginęła, broniąc swojej godności i czystości, a przed śmiercią przebaczyła napastnikowi. Pius XII beatyfikował ją w 1947 roku i kanonizował 24 czerwca 1950 roku. Katechizm (KKK 2473) nazywa męczeństwo najwyższym świadectwem złożonym na rzecz prawdy wiary.

Męczeństwo jest najwyższym świadectwem złożonym na rzecz prawdy wiary (parafraza). - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 2473, 1994

Czym jest męczeństwo w nauczaniu Kościoła?

Męczeństwo to świadectwo, w którym chrześcijanin przyjmuje śmierć, żeby nie wyprzeć się wiary albo nie złamać Bożego prawa. W przypadku Marii Kościół zwrócił uwagę na dwie rzeczy:

• wierność: dziewczynka wiedziała, co jest dobre, i nie zmieniła zdania pod groźbą,
• przebaczenie: w szpitalu wybaczyła Serenellemu, tak jak uczy Ewangelia,
• owoc: późniejsze nawrócenie napastnika biografowie łączą z tym przebaczeniem,
• młody wiek: przykład pokazuje, że świętość nie zależy od wieku,
• patronat: Maria jest uznawana za patronkę młodzieży.

Beatyfikacja 1947 i kanonizacja 1950: kto ogłosił Marię świętą?

Obie uroczystości poprowadził papież Pius XII. Beatyfikacja odbyła się w 1947 roku, a kanonizacja 24 czerwca 1950 roku, w Roku Świętym. Z powodu tłumów uroczystość przeniesiono na plac św. Piotra. Uczestniczyła w niej matka świętej, Assunta Goretti.

Wspomnienie św. Marii Goretti 6 lipca i liturgia ku czci świętej

Wspomnienie św. Marii Goretti, dziewicy i męczennicy, przypada 6 lipca, w rocznicę jej śmierci. W kalendarzu liturgicznym dla diecezji polskich jest to wspomnienie dowolne, więc kapłan może, ale nie musi odprawić Mszy o tej świętej. Najpewniejszy tekst modlitwy to kolekta z Mszału rzymskiego dla diecezji polskich.

Kiedy przypada wspomnienie św. Marii Goretti?

Wspomnienie przypada co roku 6 lipca. Jeśli w ten dzień wypada niedziela, ma ona pierwszeństwo i wspomnienie się pomija. Dla Dubiecka to jeden z dwóch dni w roku, w których ołtarz z relikwiami ma szczególne znaczenie. Drugi to rocznica konsekracji ołtarza, 25 listopada.

Gdzie znaleźć tekst kolekty?

Kolekta, czyli modlitwa dnia, znajduje się w Mszale rzymskim dla diecezji polskich pod datą 6 lipca. Jej treść łączy łaskę czystości z darem męczeństwa udzielonym młodej dziewczynie. Pełne brzmienie łatwo sprawdzić w kilku miejscach:

• w Mszale rzymskim dla diecezji polskich, w części „Właściwe części o świętych”,
• w mszaliku dla wiernych pod datą 6 lipca,
• w Liturgii godzin, gdzie ta sama modlitwa kończy jutrznię i nieszpory wspomnienia,
• w modlitewnikach z imprimatur, które czasem drukują dłuższe modlitwy, zawsze z podaniem wydawcy.

Katechizm (KKK 956) uczy, że święci wstawiają się za nami u Boga. Modlitwa za wstawiennictwem świętej jest prośbą, a nie gwarancją konkretnego skutku.

Jak przeżyć 6 lipca w kościele z relikwiami świętej?

Najprościej przyjść na Mszę i zostać chwilę w nawie, patrząc na ołtarz. Godziny Mszy podaję niżej, z oficjalnej strony parafii. Młodzież często zna Marię Goretti tylko z nazwiska, więc warto opowiedzieć jej tę historię właśnie w tym dniu.

Renowacja ołtarza głównego: co wiadomo z dawnych źródeł?

Według dawnej strony parafii z 2019 roku ołtarz główny w Dubiecku przeszedł renowację, po której zamontowano go ponownie. Mniej więcej w tym samym okresie, w 2011 roku, konserwatorzy odnowili polichromię naw bocznych. Dawna strona nie podaje dokładnej daty prac przy ołtarzu ani ich kosztu, więc ja też ich nie podaję.

Czy ołtarz był odnawiany?

Tak. Archiwalne wpisy parafii mówią o renowacji i ponownym montażu ołtarza głównego. Szczegóły tych prac opisuję w tekście remonty kościoła i konserwacja ołtarza. Z dawnych źródeł wiadomo tyle:

• ołtarz zdemontowano na czas prac, a potem zamontowano z powrotem,
• relikwie zostały w ołtarzu, który nadal służy liturgii,
• prace prowadziła parafia jako gospodarz kościoła,
• daty i zakresu robót kamieniarskich źródła nie podają.

Jakie inne prace konserwatorskie prowadzono?

W 2011 roku odnowiono polichromię naw bocznych. Wcześniej, w 1956 roku, obraz Matki Bożej Bolesnej trafił do odnowionego barokowego ołtarza w kaplicy bocznej. Kościół był jeszcze młody, a już wymagał opieki konserwatorów. To typowe dla świątyń budowanych w latach powojennej biedy.

Jak obejrzeć ołtarz podczas wizyty w kościele?

Ołtarz główny najlepiej oglądać z nawy głównej, przed Mszą albo po niej. Według dubiecko.przemyska.pl (stan z października 2026) Msze są w niedziele o 7:00, 8:30, 11:30 i 16:00, a w dni powszednie o 6:30 i 18:00. Na dawnej stronie parafii z 2017 roku zwiedzanie trzeba było wcześniej umówić.

Czy relikwie są widoczne dla zwiedzających?

Nie. Relikwie złożone w ołtarzu konsekrowanym są zamknięte w jego wnętrzu, więc nie da się ich zobaczyć. Kilka zasad przy oglądaniu:

1. Godziny Mszy sprawdź przed przyjazdem na dubiecko.przemyska.pl.
2. Zwiedzaj poza nabożeństwami i nie przechodź przed ołtarzem w czasie liturgii.
3. Bez zgody duszpasterza nie wchodź do prezbiterium.
4. Zdjęcia rób bez lampy błyskowej. O zgodę na fotografowanie zapytaj w kancelarii, czynnej w dni powszednie po Mszy.
5. Jeśli chcesz zobaczyć wnętrze z bliska, umów się w kancelarii parafii.

Co jeszcze zobaczyć obok ołtarza?

Według dawnej strony parafii zwiedzającym polecano polichromię, ołtarz, prospekt organowy i chrzcielnicę. Ja dodałbym barokowy ołtarz w kaplicy bocznej z obrazem Matki Bożej Bolesnej z przełomu XVI i XVII wieku. Warto też pamiętać o drugim patronie kościoła. Święty Juda Tadeusz, współpatron kościoła, łączy obecną świątynię z drewnianym kościołem z 1755 roku.

Jak połączyć Dubiecko z dłuższą trasą?

Dubiecko leży nad Sanem, na Pogórzu Dynowskim. Ignacy Krasicki urodził się tu w 1735 roku. Wizytę w kościele można połączyć z pałacem Krasickich i jego parkiem, a także z dawną cerkwią Podniesienia Krzyża Świętego. Parafia organizowała też pielgrzymki do Częstochowy i Kalwarii Pacławskiej. O Sanktuarium Matki Bożej Częstochowskiej piszę osobno.

Najczęściej zadawane pytania

Jaka jest modlitwa do Świętej Marii Goretti?

Najpewniejszy tekst to kolekta z Mszału rzymskiego dla diecezji polskich na 6 lipca. Prosi się w niej Boga o łaskę czystości i wierności na wzór młodej męczennicy. Dłuższe modlitwy i litanie najlepiej odmawiać z modlitewnika z imprimatur, czyli kościelnym zatwierdzeniem do druku.

Gdzie spoczywa ciało Marii Goretti?

Główne relikwie świętej znajdują się w sanktuarium w Nettuno w Lacjum, niedaleko miejsca jej śmierci. Mniejsze cząstki relikwii trafiły do wielu kościołów na świecie, między innymi do ołtarza głównego w Dubiecku.

Czy relikwie w ołtarzu można ucałować?

Nie. Relikwie w ołtarzu są zamknięte w jego wnętrzu, więc nie ma do nich dostępu. Do ucałowania wystawia się relikwiarze. Według dawnych ogłoszeń parafii w Dubiecku w Niedzielę Miłosierdzia wierni całowali relikwie św. Jana Pawła II i św. Faustyny.

Patronką czego jest Maria Goretti?

Maria Goretti jest uznawana za patronkę młodzieży i czystości. Przywołuje się ją też jako przykład przebaczenia, bo przed śmiercią wybaczyła Alessandrowi Serenellemu.

Czy relikwie można kupić?

Nie. Kodeks Prawa Kanonicznego (kan. 1190 §1) zabrania sprzedawania świętych relikwii. Instrukcja z 2017 roku przypomina ten zakaz. Parafie otrzymują relikwie od władzy kościelnej razem z dokumentem autentyczności, a nie z obrotu handlowego.

Czym różni się konsekracja ołtarza od poświęcenia?

Konsekracja, czyli dedykacja, to uroczysty obrzęd, który przeznacza ołtarz wyłącznie do kultu. Zwykle sprawuje go biskup, który namaszcza mensę krzyżmem. Poświęcenie, czyli błogosławieństwo, jest prostsze i stosuje się je zwykle do ołtarzy ruchomych. Ołtarz w Dubiecku przyjął pełną konsekrację w 1973 roku.

Kto konsekrował kościół w Dubiecku?

Kościół konsekrował bp Franciszek Barda 24 sierpnia 1952 roku. Patronami świątyni są Niepokalane Serce NMP oraz święci Apostołowie Szymon i Juda Tadeusz. Ołtarz główny konsekrował 21 lat później inny biskup, bp Stanisław Jakiel.

Źródła i literatura

1. Kodeks Prawa Kanonicznego (1983), kan. 1190 §1, kan. 1237 §1-2, wyd. Pallottinum.
2. Sobór Watykański II, Konstytucja o liturgii świętej Sacrosanctum Concilium, nr 111 (1963).
3. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 956, 1383, 1674, 2473 (1994), wyd. Pallottinum.
4. Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych, Instrukcja „Relikwie w Kościele: autentyczność i zachowanie” (2017).
5. Mszał rzymski dla diecezji polskich, wspomnienie św. Marii Goretti, dziewicy i męczennicy (6 lipca).
6. Wikipedia: Kościół Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Dubiecku (stan: październik 2026).
7. Parafia Niepokalanego Serca NMP w Dubiecku - oficjalna strona (stan: październik 2026).
8. Wikipedia: Dubiecko (stan: październik 2026).
9. Dawna strona parafiadubiecko.pl, zrzuty archiwalne z lat 2017-2020 (zwiedzanie, renowacja ołtarza, historia).