Święty Juda Tadeusz - apostoł, patron spraw trudnych i współpatron kościoła

Tekst: Rafał Kustra · ostatnia zmiana 28.10.2026

Co znajdziesz w tekście

Kim jest święty Juda Tadeusz?

Święty Juda Tadeusz był jednym z Dwunastu Apostołów. Ewangelia Łukasza nazywa go Judą, synem Jakuba (Łk 6,16), a Mateusz i Marek podają imię Tadeusz. W pobożności ludowej jest patronem spraw trudnych i beznadziejnych. Kościół obchodzi jego święto 28 października razem ze świętym Szymonem. Kościół w Dubiecku nosi wezwanie obu apostołów od konsekracji w 1755 roku.

Od kilkunastu lat chodzę doliną Sanu i zaglądam do kościołów między Dubieckiem, Krzywczą a Birczą. Imię Judy Tadeusza wraca tu częściej, niż można by się spodziewać. W Dubiecku jest wpisane w samo wezwanie świątyni, więc chciałem zebrać w jednym miejscu, co o tym apostole mówi Pismo Święte, co dodaje tradycja, a co jest zwyczajem wiernych.

Juda, Tadeusz czy Lebbeusz: jak Ewangelie nazywają apostoła?

Nowy Testament zapisuje tego apostoła pod trzema imionami: Juda, Tadeusz i, w części starożytnych rękopisów Ewangelii Mateusza, Lebbeusz. W spisach Dwunastu wszystkie te imiona zajmują to samo miejsce, dlatego Kościół od wieków uważa je za jedną osobę. Imię Juda wywodzi się od patriarchy, którego matka Lea wybrała je ze słowami o sławieniu Pana (Rdz 29,35).

Księga i werset	Forma imienia (Biblia Tysiąclecia)	Kontekst
Mt 10,3	Tadeusz	spis Dwunastu; część rękopisów podaje imię Lebbeusz
Mk 3,18	Tadeusz	ustanowienie Dwunastu
Łk 6,16	Juda, syn Jakuba	wymieniony tuż przed Judaszem Iskariotą
Dz 1,13	Juda, syn Jakuba	Apostołowie w Wieczerniku po Wniebowstąpieniu
J 14,22	Juda, ale nie Iskariota	jedyna wypowiedź apostoła w Ewangeliach
Jud 1	Juda, brat Jakuba	autor listu; utożsamienie z apostołem jest dyskutowane

Grecki zapis „Juda Jakubowy” można rozumieć jako „syn Jakuba” albo „brat Jakuba”. Biblia Tysiąclecia w Łk 6,16 i Dz 1,13 tłumaczy go jako „syn”.

Czy istnieje święty Judasz?

Nie, wśród apostołów nie ma świętego Judasza. W polskiej tradycji imię Judasz oznacza Iskariotę, który wydał Jezusa za trzydzieści srebrników (Mt 26,14-16). Świętym jest Juda Tadeusz. Ewangelista Jan pilnował, żeby nikt ich nie pomylił:

„Rzekł do Niego Juda, ale nie Iskariota: «Panie, cóż się stało, że nam masz objawić siebie, a nie światu?»” - Ewangelia według św. Jana 14,22, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum 1999

Przez podobieństwo imion kult apostoła długo pozostawał w cieniu. Przy tym imieniu łatwo pomylić kilka postaci, dlatego zebrałem je w jednym miejscu:

• Judasz Iskariota to apostoł, który zdradził Jezusa (Mt 26,14-16). Kościół nie oddaje mu czci.
• Juda Machabeusz to przywódca powstania żydowskiego z II wieku przed Chrystusem, bohater Pierwszej Księgi Machabejskiej. Z apostołem nic go nie łączy.
• Ewangelia Judasza to gnostycki apokryf. Nie należy do Biblii i nie ma związku z kanonicznym Listem św. Judy.
• Juda, patriarcha, syn Jakuba i Lei, dał imię pokoleniu Judy (Rdz 29,35). To postać Starego Testamentu.
• Juda Tadeusz to apostoł, syn (lub brat) Jakuba, czczony 28 października razem z Szymonem.

Jaki jest krótki życiorys świętego Judy Tadeusza?

Nowy Testament mówi o świętym Judzie Tadeuszu niewiele. Wymienia go wśród Dwunastu, przytacza jego jedno pytanie przy Ostatniej Wieczerzy (J 14,22) i pokazuje go z innymi Apostołami w Wieczerniku po Wniebowstąpieniu (Dz 1,13). O dalszych losach, w tym o misji w Persji i męczeństwie, opowiada późniejsza tradycja, m.in. „Złota legenda” Jakuba de Voragine z XIII wieku.

Biblijne fakty trzeba więc oddzielać od legendy. Benedykt XVI poświęcił obu apostołom wspólną katechezę na audiencji generalnej 11 października 2006 roku, w cyklu o Dwunastu. Opierał się przede wszystkim na tekstach Nowego Testamentu.

Co Juda Tadeusz powiedział przy Ostatniej Wieczerzy (J 14,22)?

Zapytał Jezusa, dlaczego chce się objawić tylko uczniom, a nie całemu światu. Jezus nie mówi wtedy o rozgłosie, tylko o miłości: kto Go miłuje, ten zachowuje Jego naukę, a Ojciec i Syn w nim zamieszkają (parafraza J 14,23). To jedyne słowa apostoła zapisane w Ewangeliach. Rzeczowe pytanie ucznia, który chce zrozumieć.

List św. Judy: kto go napisał i o czym jest?

List św. Judy to jedna z najkrótszych ksiąg Nowego Testamentu. Ma jeden rozdział i ostrzega wspólnotę przed fałszywymi nauczycielami. Autor przedstawia się na początku tak:

„Juda, sługa Jezusa Chrystusa, brat zaś Jakuba” - List św. Judy 1, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum 1999

Tradycja przypisuje list apostołowi, ale część biblistów sądzi, że napisał go inny Juda, brat Jakuba, przełożonego Kościoła w Jerozolimie. Wstęp do listu w Biblii Tysiąclecia omawia oba stanowiska. Nie da się tego rozstrzygnąć na pewno.

Jak zginął św. Juda Tadeusz?

Biblia o tym nie mówi. Według tradycji, spisanej m.in. w „Złotej legendzie” (ok. 1260), Juda Tadeusz głosił Ewangelię razem z Szymonem w Persji i tam obaj ponieśli śmierć męczeńską. Artyści dają Judzie jako narzędzie męczeństwa topór, halabardę albo maczugę. To przekaz legendarny, a nie relacja biblijna. Poszczególne źródła różnią się szczegółami.

Wiedzę o apostole można ułożyć w warstwy, od najpewniejszej do najmniej pewnej:

1. Ewangelie i Dzieje Apostolskie potwierdzają imię, przynależność do Dwunastu i pytanie z J 14,22.
2. List św. Judy to tekst kanoniczny, ale autorstwo apostoła jest przedmiotem dyskusji biblistów.
3. Tradycja starożytna, zachowana m.in. u Euzebiusza z Cezarei, wiąże imię Tadeusza z Edessą i królem Abgarem.
4. Złota legenda Jakuba de Voragine (XIII wiek) opisuje misję w Persji i męczeństwo obu apostołów.
5. Pobożność ludowa, rozwinięta szczególnie w XX wieku, uczyniła go patronem spraw trudnych.

Czego patronem jest Juda Tadeusz?

W pobożności ludowej Juda Tadeusz jest patronem spraw trudnych i beznadziejnych. Ten patronat wyrósł z tradycji i doświadczenia wiernych, a nie z orzeczenia doktrynalnego. Katechizm Kościoła Katolickiego (KKK 956) uczy, że święci, ściśle zjednoczeni z Chrystusem, wstawiają się za nami u Ojca. Modlitwa do nich jest więc prośbą o orędownictwo.

W wielu kościołach, które oglądałem w dolinie Sanu i dalej, obraz albo figura św. Judy Tadeusza stoi przy ołtarzu bocznym lub filarze. Rzadko w ołtarzu głównym. To dobrze oddaje jego miejsce w polskiej pobożności: blisko, pod ręką, dla kogoś, kto przychodzi z konkretną troską.

Skąd przydomek patrona spraw beznadziejnych?

Nie ma jednego udokumentowanego źródła tego przydomka. Popularne są dwa wyjaśnienia, oba z pobożności ludowej:

• Zapomniany święty: przez podobieństwo do imienia Judasza wierni rzadko się do niego zwracali. Gdy już to robili, sprawa bywała ostatnią deską ratunku.
• Treść Listu Judy: autor zachęca adresatów, by w trudnym czasie walczyli o wiarę przekazaną świętym i trwali w miłości Bożej (parafraza Jud 3 i Jud 20-21).
• XX-wieczna popularność: kult rozkwitł zwłaszcza w Ameryce Północnej. Imię świętego nosi m.in. szpital dziecięcy St. Jude Children's Research Hospital w Memphis, założony w 1962 roku przez aktora Danny'ego Thomasa.
• Szpitale i chorzy: w wielu krajach lokalna tradycja czyni go opiekunem chorych i ludzi w kryzysie.

Czy patronat św. Judy to nauka Kościoła, czy pobożność ludowa?

To pobożność ludowa, osadzona w nauce Kościoła o wstawiennictwie świętych. Doktryną jest samo wstawiennictwo (KKK 956). Przydział „specjalności” poszczególnym świętym to zwyczaj wiernych.

Parafraza: świadkowie, którzy nas poprzedzili w Królestwie, uczestniczą w żywej tradycji modlitwy, nie przestają troszczyć się o tych, których zostawili na ziemi, a wierni mogą prosić ich o wstawiennictwo. - Katechizm Kościoła Katolickiego, KKK 2683, Pallottinum 1994

Jak się modlić do św. Judy Tadeusza?

Modlitwa do św. Judy Tadeusza ma kilka prostych kroków: zwrócenie się do Boga, nazwanie sprawy, prośba o wstawiennictwo apostoła i oddanie wszystkiego woli Bożej. Katechizm (KKK 2683) przypomina, że święci wstawiają się za nami. Nie zastępują modlitwy do Boga, tylko modlą się razem z nami. Najczęściej spotykane formy to modlitwa w sprawach trudnych, litania i nowenna.

Pełny tekst najbardziej znanej modlitwy opracowałem osobno: modlitwa do świętego Judy Tadeusza. Tutaj opisuję tylko jej układ i sens.

Jaka jest modlitwa do świętego Judy Tadeusza w sprawach trudnych?

To krótka modlitwa prywatna. Wierny przypomina w niej, że apostoł był bliskim uczniem Jezusa, nazywa swoją trudną sprawę i prosi o wstawiennictwo. Zwykle odmawia się ją w takim porządku:

1. Znak krzyża i chwila ciszy, żeby uświadomić sobie, że modlitwa kieruje się ostatecznie do Boga.
2. Wezwanie apostoła, np. „Święty Judo Tadeuszu, apostole Chrystusa, módl się za mną”.
3. Nazwanie sprawy prostymi słowami, bez ozdobników.
4. Prośba o wstawiennictwo i o siłę, żeby przyjąć to, co przyjdzie.
5. Modlitwa Pańska, Zdrowaś Maryjo i Chwała Ojcu, często dołączane na zakończenie.
6. Podziękowanie i zawierzenie sprawy woli Bożej.

Modlitwa nie działa automatycznie, a odpowiedź pozostaje w ręku Boga. Polska pobożność zna też inne drogi w trudnych chwilach. Wielu wiernych sięga po modlitwy do Matki Bożej Częstochowskiej w trudnych sprawach.

Litania i nowenna: czym się różnią te formy nabożeństwa?

Litania to modlitwa złożona z wezwań i odpowiedzi „módl się za nami”. Nowenna to modlitwa powtarzana przez dziewięć kolejnych dni. Przed świętem 28 października nowennę odmawia się zwykle od 19 do 27 października. Kościół zatwierdził do publicznego użytku tylko kilka litanii, m.in. Loretańską i do Wszystkich Świętych. Litania do św. Judy Tadeusza z modlitewników jest tekstem prywatnej pobożności.

• Modlitwa w sprawach trudnych: jednorazowa, krótka, odmawiana prywatnie w dowolnym dniu.
• Litania do św. Judy Tadeusza: tekst pobożności prywatnej, którego nie używa się w liturgii.
• Nowenna: dziewięć dni modlitwy, w parafiach często przed 28 października.
• Msza święta w intencji: zamawia się ją w kancelarii własnej parafii, a ofiara jest dobrowolna.

Święci Szymon i Juda: święto 28 października

Święci Szymon i Juda mają w kalendarzu rzymskim wspólne święto 28 października. W rycie łacińskim ma ono rangę święta, z czerwonym kolorem szat i hymnem Chwała na wysokości Bogu. Wspólny obchód wynika z tradycji o wspólnej misji w Persji i wspólnym męczeństwie obu apostołów. W Polsce to także dzień imienin Judy i Tadeusza.

Drugiemu z apostołów poświęciłem osobny tekst: święty Szymon Apostoł. Łukasz nazywa go Gorliwym (Łk 6,15), a Mateusz Kananejczykiem (Mt 10,4).

Dlaczego Szymon i Juda mają wspólne święto?

Wspólne święto wynika z tradycji, według której Szymon Gorliwy i Juda Tadeusz razem głosili Ewangelię i razem zginęli w Persji. W spisach Apostołów (Łk 6,15-16; Dz 1,13) ich imiona też stoją obok siebie. Więcej o samym obchodzie i jego historii piszę w tekście wspomnienie świętych Szymona i Judy 28 października.

• W mszale rzymskim 28 października to święto apostołów Szymona i Judy.
• Kolor liturgiczny jest czerwony, jak w inne święta Apostołów.
• Czytania w lekcjonarzu nawiązują do fundamentu Apostołów (Ef 2,19-22) i powołania Dwunastu (Łk 6,12-19).
• W Polsce tego dnia imieniny obchodzą Juda, Tadeusz i Szymon.
• W parafiach, które mają obu apostołów za patronów, dzień ten bywa obchodzony uroczyściej.

Kiedy są imieniny Judy Tadeusza?

Imieniny Judy i Tadeusza przypadają 28 października, w dniu święta apostołów Szymona i Judy. Imię Tadeusz jest w Polsce znacznie częstsze niż Juda. Właśnie przez tego apostoła weszło do polskiej tradycji imion.

Gdzie spoczywają relikwie apostołów Szymona i Judy?

Według tradycji relikwie obu apostołów spoczywają w bazylice św. Piotra w Watykanie. Fragmenty relikwii przechowuje też wiele kościołów na świecie. Historii przenosin tych szczątków nie da się dokładnie odtworzyć, dlatego przy relikwiach apostolskich mówi się zwykle o przekazie tradycji.

Atrybuty św. Judy Tadeusza w sztuce

Atrybuty św. Judy Tadeusza w sztuce to cztery znaki: medalion z wizerunkiem Chrystusa na piersi, płomień nad głową, narzędzie męczeństwa (topór, halabarda lub maczuga) oraz księga albo zwój. Medalion nawiązuje do legendy o królu Abgarze z Edessy, płomień do Zesłania Ducha Świętego (Dz 2,3), a księga do Listu św. Judy.

Atrybut	Znaczenie	Źródło motywu
Medalion z twarzą Chrystusa	wizerunek nieludzką ręką uczyniony, związany z Edessą	legenda o Abgarze (Euzebiusz z Cezarei, „Historia kościelna”)
Płomień nad głową	dar Ducha Świętego dla Apostołów	Dz 2,3, języki jakby z ognia
Topór, halabarda lub maczuga	narzędzie męczeństwa	tradycja, m.in. „Złota legenda”
Księga lub zwój	autor przypisywanego mu listu	List św. Judy

Jak rozpoznać św. Judę Tadeusza na obrazie?

Najpewniejszym znakiem jest owalny medalion z twarzą Chrystusa zawieszony na piersi. Często towarzyszy mu płomyk nad głową i trzymany w dłoni topór albo halabarda. W cyklach apostolskich łatwo go jednak pomylić z innymi postaciami, więc sprawdzam kilka rzeczy naraz:

• Juda Tadeusz ma medalion z Chrystusem i topór lub halabardę.
• Szymon Gorliwy ma zwykle piłę, która według tradycji była narzędziem jego męczeństwa.
• Judasz Iskariota bywa przedstawiany z sakiewką i nigdy nie ma aureoli.
• Płomień nad głową pojawia się u wszystkich Apostołów w scenach Zesłania Ducha Świętego, więc sam w sobie niczego nie rozstrzyga.
• Podpis u dołu obrazu, np. „S. Judas Thaddaeus”, jest najprostszą wskazówką w kościołach wiejskich.

Co oznacza medalion na piersi świętego?

Medalion nawiązuje do legendy o Abgarze, królu Edessy. Chory władca miał prosić Jezusa o pomoc i otrzymać wizerunek Jego twarzy, a po Wniebowstąpieniu uzdrowił go wysłany do Edessy Tadeusz. Euzebiusz z Cezarei zalicza tego Tadeusza do siedemdziesięciu uczniów. Późniejsza tradycja zachodnia utożsamiła go z apostołem Judą Tadeuszem i stąd medalion w ikonografii.

Juda Tadeusz w Dubiecku: współpatron kościoła

Święci Szymon i Juda Tadeusz są patronami świątyni w Dubiecku od XVIII wieku. Drewniany kościół z lat 1751-1753 konsekrowano w 1755 roku pod ich wezwaniem. Obecną świątynię konsekrował 24 sierpnia 1952 roku bp Franciszek Barda pw. Niepokalanego Serca NMP oraz świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza (historia parafii, dubiecko.przemyska.pl; dane sprawdzone: październik 2026).

Od kiedy apostołowie są patronami świątyni w Dubiecku?

Od 1755 roku, czyli od konsekracji barokowego kościoła drewnianego. Postawiono go z jodły na kamiennym cokole i pokryto gontem, z fundacji kolatorki Anny ze Starzechowskich Krasickiej, za proboszcza ks. Mikołaja Witosławskiego. W 1952 roku apostołowie przeszli do wezwania nowej, murowanej świątyni jako drudzy patroni, obok Niepokalanego Serca NMP. Najważniejsze daty:

1. 1751-1753: budowa drewnianego kościoła fundacji Anny Krasickiej.
2. 1755: konsekracja pw. świętych Szymona i Judy Tadeusza.
3. 1926: przeniesienie starego kościoła w całości na zachód, do ogrodu organisty. Nabożeństwa odprawiano w nim do 1952 roku, a stał do 1957.
4. 16 lipca 1934: poświęcenie kamienia węgielnego pod nowy kościół, w dniu odpustu Matki Bożej Szkaplerznej.
5. 24 sierpnia 1952: konsekracja murowanego kościoła pw. Niepokalanego Serca NMP oraz Apostołów Szymona i Judy Tadeusza.

Jak ciągłość wezwania łączy kolejne świątynie?

Wezwanie apostołów przechodziło z jednej świątyni na drugą, choć same budynki się zmieniały. Kiedy przyglądam się dziejom parafii, widzę kilka kolejnych kościołów: drewniany kościół św. Mikołaja w dzisiejszym parku pałacowym, kaplicę Krzyża Świętego, barokowy kościół Szymona i Judy oraz obecną świątynię, budowaną od 1934 do 1952 roku według projektu Tadeusza Pisiewicza i Aleksandra Krzywobłockiego z Politechniki Lwowskiej. Filialny kościół w Słonnem nosi wezwanie Matki Boskiej Częstochowskiej, której uroczystość Matki Bożej Częstochowskiej przypada 26 sierpnia.

Gdzie sprawdzić obchody 28 października w Dubiecku?

Aktualny program obchodów, godziny nabożeństw i datę odpustu podaje oficjalna strona parafii: dubiecko.przemyska.pl, w zakładkach z ogłoszeniami i aktualnościami. Ten serwis jest niezależnym przewodnikiem. Nie podaję tu programu, bo zmienia się co roku. Przed przyjazdem sprawdź ostatnie ogłoszenia parafialne.

Najczęściej zadawane pytania

Czy św. Juda Tadeusz był krewnym Jezusa?

Część tradycji utożsamia go z Judą wymienionym wśród „braci” Jezusa w Mt 13,55, obok Jakuba, Józefa i Szymona. Bibliści nie są tu zgodni, a słowo „brat” w języku biblijnym obejmuje także dalszych krewnych. Pokrewieństwo apostoła z Jezusem to hipoteza, nie pewny fakt.

Czy cuda przypisywane św. Judzie Tadeuszowi są uznane przez Kościół?

Świadectwa o łaskach, np. podziękowania w gazetach albo tabliczki wotywne, to prywatne relacje wiernych. Kościół zachęca do proszenia świętych o wstawiennictwo (KKK 956), ale nie zatwierdza ogólnie takich relacji. Formalnie bada cuda głównie w procesach beatyfikacyjnych i kanonizacyjnych.

Czy Juda Tadeusz jest patronem Polski?

Nie. Główni patroni Polski to Matka Boża Królowa Polski oraz święci Wojciech i Stanisław. Juda Tadeusz bywa patronem pojedynczych parafii i kościołów, tak jak w Dubiecku.

Czy można wybrać imię Tadeusz lub Juda na bierzmowanie?

Tak. Imię bierzmowania wybiera się zwyczajowo spośród świętych i błogosławionych, a apostoł Juda Tadeusz jest świętym Kościoła. W Polsce częściej wybiera się formę Tadeusz. Szczegóły przygotowania ustala parafia kandydata.

Czy obraz św. Judy Tadeusza w domu trzeba poświęcić?

Nie ma takiego obowiązku. Jest jednak dawny zwyczaj błogosławienia przedmiotów pobożności. Wystarczy poprosić o to kapłana po Mszy świętej albo w kancelarii własnej parafii. Błogosławieństwo nie jest opłatą za usługę, a ewentualna ofiara pozostaje dobrowolna.

Czy Szymon Gorliwy to ten sam apostoł co Szymon Piotr?

Nie. Szymon Piotr to pierwszy wśród Apostołów, a Szymon Gorliwy (Kananejczyk) to inny członek grona Dwunastu, wspominany razem z Judą Tadeuszem 28 października. Ewangelie wymieniają ich osobno w tych samych spisach (Łk 6,14-15).

Czy do św. Judy Tadeusza można modlić się w zwykłych, codziennych sprawach?

Tak. Przydomek „patron spraw beznadziejnych” pochodzi z pobożności ludowej i nikogo nie ogranicza. Wstawiennictwa świętych można prosić w każdej sprawie, dużej i małej, a Katechizm mówi o nim bez takich zastrzeżeń (KKK 2683).

Źródła i literatura

1. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum, Poznań 1999: Mt 10,3; Mt 13,55; Mt 26,14-16; Mk 3,18; Łk 6,12-19; J 14,22-23; Dz 1,13; Dz 2,3; Ef 2,19-22; Jud 1-25; Rdz 29,35.
2. Katechizm Kościoła Katolickiego, Pallottinum, Poznań 1994: KKK 956, 2683.
3. Benedykt XVI, katecheza o apostołach Szymonie Kananejczyku i Judzie Tadeuszu, audiencja generalna, 11 października 2006.
4. Jakub de Voragine, „Złota legenda”, ok. 1260, rozdział o świętych Szymonie i Judzie.
5. Euzebiusz z Cezarei, „Historia kościelna”, księga I (legenda o Abgarze z Edessy).
6. Parafia Niepokalanego Serca NMP w Dubiecku, Historia parafii (stan: październik 2026).
7. Kościół Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Dubiecku, Wikipedia (stan: październik 2026).