Siedem boleści Matki Bożej - lista i krótkie rozważania

Tekst: Rafał Kustra · ostatnia zmiana 28.10.2026

Co znajdziesz w tekście

Co znaczy Matka Boża Siedmiu Boleści?

Siedem boleści Matki Bożej to siedem chwil z Ewangelii i tradycji, w których Maryja cierpiała razem z Synem: proroctwo Symeona, ucieczka do Egiptu, zgubienie Jezusa w świątyni, spotkanie na drodze krzyżowej, śmierć na krzyżu, zdjęcie z krzyża i złożenie do grobu. Nabożeństwo upowszechnili serwici, zakon założony we Florencji w 1233 roku.

Na to nabożeństwo trafiłem nie przez książki, tylko przez kościół w Dubiecku. W bocznej kaplicy wisi tam stary obraz Matki Bożej Bolesnej, który parafia przechowuje od ponad trzystu lat. Kiedy szukałem, skąd się wziął taki kult, wyszło mi kilka wątków: Biblia, średniowieczny zakon, łacińska sekwencja i polskie Gorzkie Żale. Zebrałem je w tym tekście.

Mater Dolorosa: skąd ten tytuł?

Mater Dolorosa to łaciński tytuł Maryi, po polsku Matka Bolesna. Odnosi się do Matki, która przeżywa cierpienie Syna razem z Nim, ale nie traci wiary. Tytuł nie opisuje jednego wydarzenia. Zbiera w sobie całe życie Maryi, od świątyni jerozolimskiej po grób w ogrodzie.

• Mater Dolorosa - forma łacińska, używana w liturgii i w podpisach dzieł sztuki.
• Matka Boża Bolesna - najczęstsza forma w polskich kościołach i kalendarzach.
• Matka Boża Siedmiu Boleści - wariant, który od razu wskazuje na nabożeństwo do siedmiu wydarzeń.
• Królowa Męczenników - wezwanie z Litanii Loretańskiej, które wyraża tę samą myśl o cierpieniu Maryi.

Dlaczego boleści jest akurat siedem?

Siedem to liczba symboliczna, a nie zamknięta lista cierpień Maryi. W Biblii siedem oznacza pełnię: od siedmiu dni stworzenia w Księdze Rodzaju (Rdz 1,1-2,3) po siedem świeczników w Apokalipsie. Siedem boleści znaczy więc tyle, co „całe cierpienie Matki”. Ewangelie nie podają żadnego wykazu, ułożyła go tradycja zakonna w średniowieczu.

Co mówi o cierpieniu Maryi Katechizm?

Katechizm Kościoła Katolickiego w nr 618 uczy, że Maryja została włączona w tajemnicę odkupieńczego cierpienia Syna głębiej niż ktokolwiek inny. W nr 964 Katechizm, za soborową konstytucją Lumen gentium (nr 58, 1964), przypomina, że Maryja wytrwała w zjednoczeniu z Synem aż do krzyża, przy którym stanęła zgodnie z Bożym zamysłem.

Maryja została zjednoczona z tajemnicą odkupieńczego cierpienia Syna głębiej niż ktokolwiek inny (parafraza). - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 618, 1992

Czym siedem boleści różnią się od tajemnic bolesnych?

Tajemnice bolesne różańca to pięć scen męki Jezusa, od Ogrójca po śmierć na krzyżu. Siedem boleści obejmuje dłuższy czas, od dzieciństwa Jezusa po pogrzeb, i opowiada te wydarzenia z perspektywy Matki. Jeśli chcesz zestawić je z różańcem, opisałem osobno pięć tajemnic bolesnych.

Cecha	Siedem boleści Maryi	Tajemnice bolesne różańca
Liczba wydarzeń	7	5
Zakres czasu	od proroctwa Symeona do złożenia do grobu	od modlitwy w Ogrójcu do śmierci na krzyżu
Perspektywa	Matka patrzy na Syna	męka samego Jezusa
Typowa forma modlitwy	koronka: 7 x Ojcze nasz i 7 x Zdrowaś Maryjo	dziesiątki różańca: Ojcze nasz, 10 x Zdrowaś Maryjo, Chwała Ojcu
Pochodzenie	tradycja serwitów, XIII-XIV wiek	różaniec dominikański, układ ustalony w XVI wieku

Siedem boleści Maryi: lista z miejscami w Biblii

Siedem boleści Matki Bożej to po kolei: proroctwo Symeona (Łk 2,34-35), ucieczka do Egiptu (Mt 2,13-15), zgubienie Jezusa w świątyni (Łk 2,41-50), spotkanie na drodze krzyżowej, ukrzyżowanie i śmierć (J 19,25-30), zdjęcie z krzyża (Mk 15,42-46) oraz złożenie do grobu (J 19,38-42). Czwarta boleść opiera się na tradycji, a nie na fragmencie Ewangelii, który opisywałby ją wprost.

Listę poniżej łatwo wydrukować i włożyć do modlitewnika. Sigla podaję według Biblii Tysiąclecia (wyd. V, Pallottinum 1999).

1. Proroctwo Symeona - Łk 2,34-35, ofiarowanie Jezusa w świątyni.
2. Ucieczka do Egiptu - Mt 2,13-15, ucieczka przed Herodem.
3. Zgubienie dwunastoletniego Jezusa - Łk 2,41-50, trzy dni szukania w Jerozolimie.
4. Spotkanie z Jezusem na drodze krzyżowej - tradycja, IV stacja Drogi Krzyżowej.
5. Ukrzyżowanie i śmierć Jezusa - J 19,25-30, Maryja stoi pod krzyżem.
6. Zdjęcie z krzyża - Mk 15,42-46, w tradycji obraz Piety.
7. Złożenie do grobu - J 19,38-42, pogrzeb w ogrodzie.

1. Proroctwo Symeona (Łk 2,34-35)

Maryja i Józef przynoszą czterdziestodniowe dziecko do świątyni. Starzec Symeon błogosławi ich i zapowiada, że Jezus stanie się znakiem sprzeciwu. Do Matki mówi zdanie, od którego wzięło się całe nabożeństwo.

„A Twoją duszę miecz przeniknie, aby na jaw wyszły zamysły serc wielu.” - Łk 2,35, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, 1999

Do refleksji: jak przyjmuję trudną wiadomość, kiedy nie wiem jeszcze, co będzie dalej?

2. Ucieczka do Egiptu (Mt 2,13-15)

Anioł każe Józefowi uciekać nocą, bo Herod szuka dziecka, żeby je zabić. Maryja zostawia dom i rusza z niemowlęciem do obcego kraju. To cierpienie uchodźcy: lęk, pośpiech, niepewność jutra.

Do refleksji: komu dziś brakuje bezpiecznego domu i jak mogę mu pomóc?

3. Zgubienie dwunastoletniego Jezusa (Łk 2,41-50)

Po święcie Paschy Jezus zostaje w Jerozolimie, a rodzice zauważają to dopiero po dniu drogi. Szukają Go trzy dni i znajdują w świątyni. Maryja mówi wprost: „z bólem serca szukaliśmy Ciebie” (Łk 2,48). Ewangelista dodaje, że nie zrozumieli Jego odpowiedzi.

Do refleksji: czy umiem trwać przy Bogu także wtedy, gdy Go nie rozumiem?

4. Spotkanie z Jezusem na drodze krzyżowej

Ewangelie nie opisują spotkania Maryi z Synem niosącym krzyż. Łukasz wspomina tylko kobiety, które szły za Jezusem i płakały (Łk 23,27). Spotkanie Matki z Synem przekazuje tradycja, a najlepiej znamy je z IV stacji Drogi Krzyżowej.

Do refleksji: czy towarzyszę bliskim w cierpieniu, nawet gdy nie mogę go zabrać?

5. Ukrzyżowanie i śmierć Jezusa (J 19,25-30)

To jedyna boleść, w której Ewangelia wprost stawia Maryję przy krzyżu. Z krzyża Jezus powierza Matkę uczniowi, a ucznia Matce: „Niewiasto, oto syn Twój” (J 19,26).

„A obok krzyża Jezusowego stały: Matka Jego, siostra Matki Jego, Maria, żona Kleofasa, i Maria Magdalena.” - J 19,25, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, 1999

Do refleksji: co znaczy dla mnie, że Jezus oddał mi swoją Matkę?

6. Zdjęcie z krzyża (Mk 15,42-46)

Józef z Arymatei prosi Piłata o ciało Jezusa, zdejmuje je z krzyża i owija płótnem. Marek nie wymienia Maryi w tej scenie. Obraz Matki trzymającej ciało Syna na kolanach, czyli Pieta, pochodzi z pobożności i sztuki, nie z tekstu Ewangelii.

Do refleksji: jak żegnam tych, których straciłem?

7. Złożenie do grobu (J 19,38-42)

Józef z Arymatei i Nikodem namaszczają ciało wonnościami i składają je w nowym grobie w ogrodzie. Łukasz dodaje, że niewiasty z Galilei widziały, jak złożono ciało (Łk 23,55). Ostatnia boleść to cisza Wielkiej Soboty, kiedy jeszcze nic nie zapowiada poranka zmartwychwstania.

Do refleksji: jak przeżywam czas, kiedy Bóg milczy?

Jeśli wolisz rozważać mękę w rytmie różańca, przygotowałem też krótkie rozważania tajemnic bolesnych z tymi samymi fragmentami Pisma.

Skąd się wzięło nabożeństwo do Siedmiu Boleści?

Nabożeństwo do Siedmiu Boleści rozwinęło się w XIII wieku we Florencji, w Zakonie Sług Najświętszej Maryi Panny, czyli u serwitów, założonym w 1233 roku. Zakon rozpowszechnił koronkę siedmiu boleści, a w 1814 roku papież Pius VII rozciągnął święto Matki Bolesnej na cały Kościół.

Serwici i sekwencja Stabat Mater

Serwici to zakon żebraczy, który założyło siedmiu florenckich kupców, zwanych Siedmioma Świętymi Założycielami. Od początku stawiali w centrum duchowości Maryję stojącą pod krzyżem. W tym samym stuleciu powstała Stabat Mater, łacińska sekwencja o Matce płaczącej pod krzyżem. Tradycja przypisuje ją franciszkaninowi Jacopone da Todi, choć autorstwa nie da się udowodnić.

Jak święto weszło do kalendarza Kościoła?

Święto szło z zakonu do całego Kościoła przez kilka stuleci. Tak wyglądają najważniejsze etapy:

• 1233, Florencja - powstanie Zakonu Sług NMP, który rozwija kult Matki Bolesnej.
• XIII-XIV wiek - Stabat Mater wchodzi do pobożności, później także do liturgii.
• 1814, Pius VII - święto Siedmiu Boleści trafia do kalendarza całego Kościoła.
• początek XX wieku, Pius X - wspomnienie przesunięte na 15 września.
• 1969, reforma kalendarza - zostaje jedno wspomnienie Najświętszej Maryi Panny Bolesnej.

Czy to nauka Kościoła, czy pobożność ludowa?

Jedno i drugie, ale na różnych poziomach. To, że Maryja uczestniczyła w cierpieniu Syna, jest nauką Kościoła (KKK 618, 964). Sama lista siedmiu boleści, koronka i obrazy z mieczami należą do pobożności ludowej. Katechizm w nr 1674-1676 nazywa takie formy pobożności dobrem, które wyrasta z liturgii i ma do niej prowadzić. Tak samo ujmuje to Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii (Kongregacja ds. Kultu Bożego, 2001).

Jak wygląda Matka Boska Bolesna?

Matkę Boską Bolesną przedstawia się zwykle na trzy sposoby: z sercem przeszytym siedmioma mieczami, jako Matkę stojącą pod krzyżem albo jako Pietę z ciałem Syna na kolanach. Przykładem Piety jest obraz z kościoła w Dubiecku, namalowany na przełomie XVI i XVII wieku, z inskrypcją z 1753 roku oraz winną latoroślą i lilią w tle.

Jakie są typy przedstawień Matki Bolesnej?

Kiedy wchodzę do kościołów nad Sanem, prawie zawsze znajduję którąś z tych wersji. Najłatwiej je rozpoznać po kilku szczegółach:

• Maryja z siedmioma mieczami - postać w półpostaci, serce na piersi przebite mieczami, często łzy na policzkach.
• Stabat Mater, czyli Maryja pod krzyżem - stojąca postać obok krzyża, zwykle ze świętym Janem po drugiej stronie.
• Pieta - Matka siedzi i trzyma na kolanach ciało zdjętego z krzyża Syna.
• Matka Boża Bolesna w sukience - obraz przykryty metalową sukienką, spod której widać tylko twarze i dłonie.
• Figura przydrożna - Pieta w kapliczce, częsta na polskiej wsi, także na Pogórzu Dynowskim.

Obraz Matki Bożej Bolesnej w Dubiecku

Według dawnej strony parafii (archiwum z 2019 roku) obraz Matki Bożej Bolesnej w Dubiecku to Pieta malowana olejem na płótnie, o wymiarach około 55 x 63 cm, z dodanym łukiem. Autor jest nieznany, a obraz datuje się na przełom XVI i XVII wieku. Na płótnie widnieje inskrypcja „Deo Optimo Maximo et Dolorosae Mariae Virgini. Anno Domini 1753”. W tle namalowano winną latorośl i lilię.

Od 1956 roku obraz wisi w odnowionym barokowym ołtarzu bocznej kaplicy kościoła Niepokalanego Serca NMP. Do nowego kościoła przeniesiono go w dniu konsekracji, 24 sierpnia 1952 roku.

Co wiadomo o kulcie obrazu w Dubiecku?

Historię kultu da się odtworzyć z wizytacji biskupich i dawnych zapisów parafii. Oto najważniejsze daty według archiwalnej strony parafii (2019):

1. 1670 - na pergaminie spisano łaski przypisywane obrazowi.
2. 1719 - obraz dostaje srebrną sukienkę wykonaną przez Piotra de Granow.
3. 1721 - pierwsza wzmianka wizytacyjna o obrazie w ołtarzu głównym.
4. 23 sierpnia 1745 - biskup Wacław Sierakowski nakazuje prowadzić księgę łask, która później zaginęła.
5. 1753 - Mikołaj Tereinski przemalowuje obraz, a kolatorka Anna ze Starzechowskich Krasicka funduje nową, pozłacaną sukienkę.
6. 1775 - wizytacja wymienia przy obrazie 80 wotów.
7. 1810 - rząd austriacki konfiskuje srebrną sukienkę.

Więcej o pergaminie z 1670 roku i o wotach opisałem w tekście księga łask i wota przy obrazie. Dawna strona parafii z 2017 roku podawała, że kościół można zwiedzać po wcześniejszym umówieniu.

Jak brzmi modlitwa do Matki Bożej Bolesnej?

Najbardziej znana modlitwa do Matki Bożej Bolesnej to sekwencja Stabat Mater, śpiewana po polsku jako „Stała Matka boleściwa”. Modlitwą liturgiczną Kościoła jest kolekta z Mszału Rzymskiego na wspomnienie 15 września. Litanię do Matki Bożej Bolesnej odmawia się zwykle prywatnie.

Stabat Mater, czyli Stała Matka boleściwa

Sekwencja opowiada o Matce stojącej pod krzyżem i prosi, by modlący się mógł płakać razem z Nią. W liturgii można ją śpiewać 15 września, przed Ewangelią. W polskich parafiach śpiewa się ją często na Drodze Krzyżowej, między stacjami. Tekst przełożyło wielu tłumaczy, dlatego w śpiewnikach można trafić na różne wersje.

Co zawiera kolekta mszalna z 15 września?

Kolekta przypomina, że Maryja stała przy krzyżu i współcierpiała z Synem. Kościół prosi w niej, aby wierni, złączeni z męką Chrystusa, mieli udział w Jego zmartwychwstaniu. Dokładne brzmienie znajdziesz w Mszale Rzymskim dla diecezji polskich albo w mszaliku na wrzesień.

Czy istnieje litania do Matki Bożej Bolesnej?

Tak, istnieje kilka wersji litanii do Matki Bożej Bolesnej, ale nie należy ona do litanii zatwierdzonych przez Stolicę Apostolską dla całego Kościoła. W praktyce polskich wspólnot odmawia się ją prywatnie albo w grupach modlitewnych. O tym, czy można ją śpiewać na nabożeństwie publicznym, decyduje duszpasterz zgodnie z przepisami diecezji.

Krótko, co gdzie znajdziesz:

• Stabat Mater - sekwencja liturgiczna z 15 września i pieśń wielkopostna.
• Kolekta z 15 września - oficjalna modlitwa Kościoła, w Mszale Rzymskim.
• Litania do Matki Bożej Bolesnej - do odmawiania prywatnego, w modlitewnikach.
• Koronka do Siedmiu Boleści - modlitwa z tradycji serwitów, opisana niżej.
• Gorzkie Żale - polskie nabożeństwo z „Rozmową duszy z Matką Bolesną”.

Pełne teksty zebrałem w osobnym wpisie: modlitwy do Matki Bożej Bolesnej.

Jak odmawiać koronkę do Siedmiu Boleści?

Koronka do Siedmiu Boleści składa się z siedmiu części. W każdej zapowiada się jedną boleść Maryi, odmawia Ojcze nasz i siedem Zdrowaś Maryjo, a na końcu zwyczajowo dodaje się trzy Zdrowaś Maryjo ku czci łez Matki Bożej. Razem to 7 Ojcze nasz i 52 Zdrowaś Maryjo.

Koronka krok po kroku: siedem części

Schemat powtarza się siedem razy. Nie trzeba specjalnych paciorków, wystarczy zwykły różaniec i liczenie na palcach:

1. Rozpocznij znakiem krzyża i krótkim aktem żalu lub prośbą o skupienie.
2. Zapowiedz pierwszą boleść, na przykład „Proroctwo Symeona”, i przeczytaj werset z Łk 2,34-35.
3. Odmów jedno Ojcze nasz.
4. Odmów siedem Zdrowaś Maryjo, rozważając daną scenę.
5. Powtórz kroki 2-4 dla pozostałych sześciu boleści.
6. Na zakończenie odmów trzy Zdrowaś Maryjo ku czci łez Maryi, zgodnie ze zwyczajem serwitów.
7. Zakończ modlitwą do Matki Bolesnej albo zwrotką Stabat Mater.

Szczegółowy opis z tekstami zapowiedzi znajdziesz tu: koronka do Siedmiu Boleści krok po kroku.

Ile trwa koronka do Siedmiu Boleści?

Koronka trwa zwykle około 15-20 minut, gdy odmawia się ją spokojnie, z krótkim fragmentem Biblii przed każdą częścią. Bez czytań wystarczy kwadrans. Część osób dzieli ją na tydzień: jedna boleść dziennie, od niedzieli do soboty.

Obietnice św. Brygidy: co o nich wiadomo?

Obietnice związane z codziennym odmawianiem siedmiu Zdrowaś Maryjo przypisuje się objawieniom św. Brygidy Szwedzkiej (XIV wiek), patronki Europy. To treść objawienia prywatnego. Katechizm w nr 67 uczy, że objawienia prywatne nie należą do depozytu wiary i nie dodają nic do Objawienia w Chrystusie. Obietnice nie są więc dogmatem. Modlitwa to rozmowa z Bogiem, a nie sposób na zapewnienie sobie konkretnego skutku.

• Nauka Kościoła - Maryja współcierpiała z Synem (KKK 618, 964, LG 58).
• Tradycja zakonna - układ siedmiu boleści i koronka serwitów.
• Objawienie prywatne - obietnice przekazane w pismach św. Brygidy.
• Zwyczaj lokalny - pory i formy nabożeństw w konkretnej parafii.

Kiedy wspomina się Matkę Bożą Bolesną?

Kościół wspomina Najświętszą Maryję Pannę Bolesną 15 września, dzień po święcie Podwyższenia Krzyża Świętego, zgodnie z ogólnym kalendarzem rzymskim. W Polsce cierpienie Maryi rozważa się też w Wielkim Poście, podczas Gorzkich Żali, nabożeństwa wydanego drukiem w Warszawie w 1707 roku.

Dlaczego 15 września, dzień po Podwyższeniu Krzyża?

Ta kolejność jest celowa. 14 września Kościół patrzy na krzyż, a następnego dnia na Matkę, która stała pod nim. W Dubiecku łączy się to także z historią miejsca: około 1600 roku na miejscu dzisiejszego kościoła stanęła kaplica Podwyższenia Krzyża Świętego. Po 1626 roku parafia przeniosła się do tej kaplicy po zburzeniu drewnianego kościoła św. Mikołaja.

Gorzkie Żale: polska droga rozważania cierpienia

Gorzkie Żale to polskie nabożeństwo pasyjne, wydane po raz pierwszy w 1707 roku w środowisku kościoła Świętego Krzyża w Warszawie. Śpiewa się je w niedziele Wielkiego Postu. Każda z trzech części ma ten sam układ:

• Pobudka - krótkie wezwanie do rozważania męki.
• Intencja - inna w każdej części nabożeństwa.
• Hymn - pieśń o konkretnym etapie męki Jezusa.
• Lament duszy nad cierpiącym Jezusem - osobista skarga człowieka.
• Rozmowa duszy z Matką Bolesną - dialog z Maryją, najbliższy duchowości siedmiu boleści.

Gdzie sprawdzić nabożeństwa w Dubiecku?

Aktualne nabożeństwa, odpusty i ogłoszenia publikuje oficjalna strona parafii: dubiecko.przemyska.pl. Ten serwis jest niezależnym przewodnikiem, dlatego nie podaję dat nabożeństw przy obrazie. Według archiwalnej strony parafii z 2019 roku w Dubiecku pracowały Siostry Serafitki, czyli Córki Matki Bożej Bolesnej.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego Matka Boża Bolesna ma siedem mieczy?

Siedem mieczy oznacza siedem boleści Maryi i nawiązuje do słów Symeona z Łk 2,35 o mieczu, który przeniknie Jej duszę. W Ewangelii jest jeden miecz, a siedem pojawiło się w sztuce razem z listą boleści. To motyw ikonograficzny, nie opis z Biblii.

Kim są Siostry Serafitki?

Siostry Serafitki to zgromadzenie zakonne Córek Matki Bożej Bolesnej, które już w nazwie nosi tytuł Matki Bolesnej. Według archiwalnej strony parafii (2019) siostry pracowały w Dubiecku przy katechezie i w zakrystii. O obecnej obecności sióstr najlepiej zapytać w kancelarii parafii.

Czy Matka Boża Bolesna z Lichenia to ten sam obraz co w Dubiecku?

Nie. Matka Boża Bolesna to ogólny tytuł maryjny, a pod tym wezwaniem czci się wiele różnych wizerunków. Obraz licheński to osobny wizerunek w sanktuarium w Licheniu. Obraz z Dubiecka to Pieta z przełomu XVI i XVII wieku w bocznej kaplicy kościoła Niepokalanego Serca NMP.

Czy można zobaczyć obraz Matki Bożej Bolesnej w Dubiecku?

Tak, obraz znajduje się w barokowym ołtarzu bocznej kaplicy kościoła przy ul. Ignacego Krasickiego 20. Najlepiej przyjść przed Mszą świętą albo po niej i nie przeszkadzać modlącym się. Godziny Mszy i ewentualne zmiany podaje strona dubiecko.przemyska.pl, więc sprawdź ją przed wyjazdem.

Co oznaczają winna latorośl i lilia na obrazie z Dubiecka?

W sztuce chrześcijańskiej lilia zwykle oznacza czystość Maryi, a winna latorośl odsyła do słów Jezusa „Ja jestem prawdziwym krzewem winnym” (J 15,1) i do Eucharystii. Nie znam źródła, które objaśniałoby zamysł malarza z Dubiecka. To odczytanie wynika z ogólnej symboliki, a nie z dokumentu o obrazie.

Czy siedem boleści można rozważać bez odmawiania koronki?

Tak. Wystarczy przeczytać jeden fragment Biblii z listy i chwilę nad nim pomyśleć, na przykład wieczorem. Pobożność ludowa nie ma sztywnych przepisów, a Katechizm (nr 1674-1676) widzi jej sens w prowadzeniu do Chrystusa i do liturgii.

Czy rozważania siedmiu boleści pasują do Wielkiego Postu?

Tak, Wielki Post to naturalny czas na te rozważania, bo pięć z siedmiu boleści dotyczy męki i śmierci Jezusa. Wiele osób łączy je z Drogą Krzyżową i Gorzkimi Żalami. Drugim takim czasem w roku jest wrzesień, zwłaszcza okolice 15 września.

Źródła i literatura

1. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum, Poznań 1999: Łk 2,34-35; Łk 2,41-50; Mt 2,13-15; Mk 15,42-46; J 19,25-42.
2. Katechizm Kościoła Katolickiego, 1992 (wyd. polskie Pallottinum): nr 67, 618, 964, 1674-1676.
3. Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen gentium, nr 58, 1964.
4. Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii, 2001.
5. Mszał Rzymski dla diecezji polskich, wspomnienie Najświętszej Maryi Panny Bolesnej, 15 września.
6. Parafia Niepokalanego Serca NMP w Dubiecku, Historia parafii, stan na październik 2026.
7. Kościół Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Dubiecku, Wikipedia, stan na październik 2026.
8. Dawna strona parafii w Dubiecku (parafiadubiecko.pl), archiwum internetowe, zrzuty z lat 2017 i 2019: kult Matki Bożej Bolesnej, informacja dla zwiedzających.