Nieustanny różaniec - wspólnota modlitwy przez całą dobę

Tekst: Rafał Kustra · ostatnia zmiana 28.10.2026

Co znajdziesz w tekście

Nieustanny różaniec to wspólnota, w której członkowie dzielą między siebie godziny doby, więc modlitwa różańcowa trwa bez przerwy przez 24 godziny. W Polsce taką formę prowadzą dominikanie jako Różaniec Wieczysty przy Bractwie Różańcowym. Każdy członek bierze jedną godzinę straży, a jak często ona wypada, ustala regulamin wspólnoty. Zapis jest dobrowolny i bezpłatny jako zobowiązanie modlitewne.

Na czym polega nieustający różaniec?

Nieustający różaniec to forma wspólnej modlitwy, w której każda osoba wybiera jedną godzinę doby i w tym czasie odmawia różaniec w swojej intencji oraz w intencjach całej wspólnoty. Ma trzy cechy: podział czasu zamiast podziału tajemnic, ciągłość przez dobę i rok oraz regulamin wspólnoty prowadzącej. W Polsce taką formę prowadzą przede wszystkim dominikanie.

Ten sposób modlitwy poznałem z lektury, nie z własnego członkostwa. W dolinie Sanu, od Dubiecka po Birczę, widziałem jednak w wielu kościołach tablice z listami róż różańcowych. Ta sama potrzeba, by modlitwa nie ustawała, stoi za nieustannym różańcem, tylko zmienia się jednostka podziału: zamiast tajemnic dzieli się godziny.

Nieustanny, nieustający, wieczysty: jedna idea, różne nazwy

W polskim internecie te nazwy krążą wymiennie. Opisują ten sam mechanizm, ale zwykle należą do różnych wspólnot:

Nazwa	Typowa forma	Kto zwykle prowadzi
Różaniec Wieczysty	Godzina straży w stałym terminie, zapis do księgi	Dominikanie, przy Bractwie Różańcowym
Różaniec Nieustający	Historyczna nazwa tej samej praktyki	Tradycja dominikańska od XVII wieku
Nieustanny różaniec	Grafik godzin przy sanktuarium lub parafii	Sanktuaria, parafie, wspólnoty lokalne
Różaniec 24 godziny na dobę	Transmisja lub grafik prowadzony online	Rozgłośnie, zakony, inicjatywy świeckie
Wieczny różaniec	Potoczna nazwa jednej z form powyżej	Różnie, zależnie od inicjatywy

Jak często przypada godzina modlitwy?

Raz w miesiącu albo raz w roku, zależnie od wspólnoty. Niektóre grafiki przydzielają stałą godzinę konkretnego dnia miesiąca, inne jedną godzinę w roku, zwykle wpisaną w kalendarz liturgiczny. Zawsze rozstrzyga regulamin.

Dlaczego regulamin wspólnoty jest najważniejszy?

Ponieważ ta praktyka nie ma jednego ogólnokościelnego wzoru. Przed zapisem warto sprawdzić w regulaminie kilka rzeczy:

• Częstotliwość: godzina co miesiąc albo raz w roku.
• Zakres modlitwy: 15 tajemnic według dawnej praktyki albo 20 po roku 2002.
• Intencje: stałe intencje wspólnoty, które dołącza się do własnych.
• Zastępstwa: co zrobić, gdy wybrana godzina wypadnie.
• Kontakt: kto prowadzi księgę zapisów i w jakiej formie potwierdza członkostwo.

Sens tej praktyki dobrze oddaje Katechizm, który mówi o różańcu słowami Pawła VI:

Różaniec to „streszczenie całej Ewangelii”. - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 971, wyd. polskie Pallottinum, 1994

Skąd się wziął Różaniec Nieustający?

Różaniec Nieustający powstał w środowisku dominikanów, czyli Zakonu Kaznodziejskiego. Tradycja zakonna przypisuje jego początek o. Timoteo Ricciemu, dominikaninowi z Bolonii, w latach 30. XVII wieku. Praktyka wyrosła z Bractwa Różańcowego. W XIX wieku odnowiono ją we Francji, a w Polsce prowadzi ją dziś Centrum Różańcowe dominikanów.

Kto wymyślił nieustanny różaniec?

Według tradycji dominikańskiej zrobił to o. Timoteo Ricci OP w Bolonii w XVII wieku. Jego pomysł był prosty: skoro członków bractwa jest wielu, mogą podzielić między siebie godziny doby, a różaniec nie ustanie ani w dzień, ani w nocy. Z tego narodził się zwyczaj zapisywania się na stałą godzinę. Dawniej nazywano ją honorową strażą przy Matce Bożej.

Jaki jest związek z dominikanami?

Ścisły. Dominikanie od wieków prowadzą Bractwo Różańcowe, a Różaniec Wieczysty działa jako jego część. Ta zależność widać w kilku elementach:

• Bractwo Różańcowe to instytucja, przy której istnieje Różaniec Wieczysty i z której wyrósł.
• Dominikańska tradycja łączy początki różańca ze św. Dominikiem. To przekaz pobożności, nie dogmat.
• Zapisy i księgi członków prowadzą wspólnoty zakonne, a nie przypadkowe strony.
• Stałe intencje wspólnoty ustala zakon prowadzący bractwo.
• Polskie Centrum Różańcowe dominikanów jest pierwszym adresem dla osób, które chcą dołączyć do Różańca Wieczystego.

Jaką rolę odegrał Leon XIII?

Leon XIII nie założył nieustającego różańca, ale dał mu szerokie tło. W encyklice Supremi apostolatus officio z 1883 roku zachęcał do odmawiania różańca w październiku. Później napisał kolejne dokumenty różańcowe i dlatego bywa nazywany papieżem różańca. Wspólnoty modlitwy rozwijały się w Europie także dzięki tym zachętom.

Różaniec Wieczysty: jak wygląda godzina straży modlitewnej

Godzina straży to wybrany czas, w którym członek Różańca Wieczystego odmawia różaniec, zwykle piętnaście lub dwadzieścia tajemnic, rozważając je i włączając intencje wspólnoty. Może to zrobić w kościele, w domu, w pracy albo w drodze. Szczegółowe zasady, czyli liczbę tajemnic i sposób zapisu, podaje regulamin Centrum Różańcowego dominikanów, który najlepiej czytać w aktualnej wersji na stronie wspólnoty.

Godzina straży w domu, w pracy i w drodze

Miejsce nie jest warunkiem. Liczy się pora i skupienie. Godzinę można odbyć w różnych warunkach:

• W kościele: przed Najświętszym Sakramentem albo przy obrazie Maryi, jeśli kościół jest otwarty.
• W domu: przy stole lub w fotelu, w ciszy, z różańcem w ręku.
• W pracy: na nocnej zmianie albo podczas dyżuru, gdy obowiązki na to pozwalają.
• W drodze: w pociągu, autobusie, na spacerze. Kierowca lepiej zrobi, jeśli pomodli się z pamięci, a nie z książeczki.
• W szpitalu lub w łóżku: dla osób chorych i starszych to zwyczajna sytuacja, nie wyjątek.

Jak wybrać realną godzinę?

Najlepiej wybrać porę, którą da się dotrzymać przez lata, a nie tę, która brzmi najpiękniej. Z rozmów z mieszkańcami Pogórza, prowadzonych przy okazji wędrówek, wynika, że najczęstszą przeszkodą jest wybór zbyt trudnej godziny. Ktoś bierze trzecią w nocy, bo ta pora „najbardziej potrzebuje”, a potem budzik przegrywa ze zmęczeniem. Godzina realna wygrywa z ambitną.

Gdzie szukać regulaminu i formularza zapisu?

Wyłącznie u wspólnoty prowadzącej. Tryb zapisu, wolne godziny i aktualny regulamin podaje Centrum Różańcowe dominikanów na swojej stronie. Nie przepisuję tu tych zasad, bo zmieniają się z czasem, a nieaktualna informacja mogłaby kogoś wprowadzić w błąd. Jeśli potrzebujesz listy tajemnic do godziny straży, znajdziesz ją w zestawieniu tajemnice różańca: wszystkie 20.

Gietrzwałd i różaniec: związek z objawieniami z 1877 roku

Gietrzwałd na Warmii kojarzy się z różańcem, ponieważ według przekazu widzących Maryja w objawieniach z 1877 roku wzywała do codziennego odmawiania różańca. Biskup warmiński Józef Drzazga uznał te objawienia w 1977 roku, w ich setną rocznicę. To objawienie prywatne, uznane przez Kościół, ale nie należy do depozytu wiary (KKK 67).

Dlaczego Gietrzwałd kojarzy się z różańcem?

Dlatego, że wezwanie do różańca stanowi centrum gietrzwałdzkiego przekazu. Widzące, dwie dziewczynki z Warmii, przekazały je w języku polskim, co pod zaborem pruskim miało dodatkowy wymiar. Sanktuarium jest dziś jednym z ważniejszych miejsc pielgrzymkowych w Polsce. Uwaga na pomyłki: Gietrzwałd to nie Gidle, choć parafia w Dubiecku według archiwalnej strony z 2019 roku pielgrzymowała właśnie do Gidli.

Czy objawienia w Gietrzwałdzie są uznane?

Tak. W 1977 roku uznał je bp Józef Drzazga, ordynariusz warmiński. Uznanie oznacza, że w przekazie nie ma nic sprzecznego z wiarą i można go czcić. Nie oznacza obowiązku wiary. Katechizm ujmuje to tak:

Objawienia prywatne nie należą do depozytu wiary; ich rolą nie jest ulepszanie czy uzupełnianie ostatecznego Objawienia Chrystusa, lecz pomoc w pełniejszym przeżywaniu go w danej epoce historii (parafraza). - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 67, wyd. polskie 1994

Jak wygląda nieustanny różaniec przy sanktuarium?

Przy sanktuariach maryjnych powstają grafiki modlitwy, do których zapisuje się na wybraną porę. Przy takiej inicjatywie warto sprawdzić kilka rzeczy:

• Czy inicjatywa jest opisana na oficjalnej stronie Sanktuarium Maryjnego w Gietrzwałdzie.
• Kto prowadzi grafik godzin: duszpasterze sanktuarium czy wspólnota świeckich.
• Jakie stałe intencje łączą zapisanych.
• Czy zapis odbywa się osobiście, listownie czy przez formularz.
• Czy modlitwa ma obejmować cały różaniec, czy jedną część.

Aktualne zasady podaje tylko samo sanktuarium. Do modlitwy nie dopisuję żadnych obietnic, bo przekaz z Gietrzwałdu jest wezwaniem, a nie gwarancją skutku.

Jak poprawnie odmówić różaniec?

Różaniec odmawia się w stałej kolejności: znak krzyża, Wierzę w Boga, Ojcze nasz, trzy Zdrowaś Maryjo, Chwała Ojcu, a potem kolejne dziesiątki z rozważaniem tajemnic. Jan Paweł II w liście Rosarium Virginis Mariae (2002) podkreślał, że kontemplacja tajemnic jest ważniejsza niż tempo. Bez rozważania różaniec staje się mechanicznym powtarzaniem formuł.

Kolejność modlitw krok po kroku

1. Zrób znak krzyża, trzymając krzyżyk różańca.
2. Odmów Wierzę w Boga, czyli Skład Apostolski.
3. Na pierwszym większym paciorku odmów Ojcze nasz.
4. Na trzech mniejszych paciorkach odmów trzy razy Zdrowaś Maryjo. Tradycyjnie w intencji wiary, nadziei i miłości.
5. Odmów Chwała Ojcu.
6. Podaj pierwszą tajemnicę, na przykład „Zwiastowanie Najświętszej Maryi Pannie”, i odmów Ojcze nasz.
7. Odmów dziesięć razy Zdrowaś Maryjo, rozważając tajemnicę, a na końcu Chwała Ojcu. Wiele osób dodaje modlitwę fatimską „O mój Jezu”. To zwyczaj, nie wymóg.
8. Powtórz kroki 6-7 przy kolejnych dziesiątkach i zakończ, często modlitwą Witaj, Królowo.

Rozpisanie dla zupełnie początkujących, z tekstami wszystkich modlitw, łatwo połączyć z listą tajemnic. Przypisanie części do dni tygodnia według Rosarium Virginis Mariae wygląda tak:

Część różańca	Dni tygodnia	Przykładowa tajemnica
Radosna	poniedziałek, sobota	Narodzenie Pana Jezusa
Światła	czwartek	Ustanowienie Eucharystii
Bolesna	wtorek, piątek	Modlitwa w Ogrójcu
Chwalebna	środa, niedziela	Zesłanie Ducha Świętego

Czy różaniec można odmawiać na siedząco?

Tak. Różaniec można odmawiać na siedząco, w drodze, a w chorobie nawet leżąc. Kościół nie przepisuje postawy ciała w modlitwie prywatnej. Katechizm (nr 2700-2704) podkreśla, że w modlitwie ustnej najważniejsze jest skupienie serca, a nie same słowa czy gesty. Klęczenie bywa zwyczajem w kościele, ale nie jest warunkiem.

Modlitwa przed różańcem i intencja godziny

Zanim zaczniesz, nazwij intencję wprost. W godzinie straży są ich zwykle dwie warstwy:

• Intencja własna: za rodzinę, chorego, zmarłego, za siebie.
• Intencje wspólnoty: te, które podaje regulamin bractwa lub grafiku.
• Krótka modlitwa wstępna: wiele książeczek proponuje formułę ofiarowania różańca. Jej brzmienie zależy od wspólnoty.
• Chwila ciszy: nawet minuta przed pierwszą dziesiątką pomaga oddzielić modlitwę od pośpiechu dnia.

Nieustanny różaniec a Żywy Różaniec: czym się różnią?

Żywy Różaniec, założony przez Paulinę Jaricot w Lyonie w 1826 roku, dzieli tajemnice: każda z 20 osób w róży odmawia codziennie jedną dziesiątkę. Nieustanny różaniec dzieli czas: członkowie wybierają godzinę doby i w niej odmawiają cały różaniec. Obie formy są dobrowolne i można je łączyć.

Czym jest Żywy Różaniec Pauliny Jaricot?

Żywy Różaniec to stowarzyszenie modlitewne, w którym 20 osób tworzy jedną różę i razem odmawia codziennie cały różaniec, po jednej tajemnicy na osobę. Paulina Jaricot wymyśliła je jako sposób dla ludzi zapracowanych: dziesiątka zajmuje kilka minut, a wspólnota „składa” całość. W Polsce działają tysiące róż. O ich organizacji piszę w tekście róża różańcowa: wspólnota 20 osób.

Porównanie obu form w tabeli

Cecha	Nieustanny różaniec (Wieczysty)	Żywy Różaniec
Jednostka podziału	Godziny doby	Tajemnice różańca
Częstotliwość	Jedna godzina co miesiąc lub raz w roku	Jedna dziesiątka codziennie
Zakres osobistej modlitwy	Cały różaniec w godzinie straży	Jedna tajemnica dziennie
Wspólnota	Rozproszona, często ogólnopolska	Róża 20 osób, zwykle w parafii
Początki	Dominikanie, XVII wiek	Paulina Jaricot, Lyon 1826
Zobowiązanie	Dobrowolne, nie pod grzechem	Dobrowolne, nie pod grzechem

Czy można należeć do obu wspólnot?

Tak, nie ma przeszkód. Zobowiązania się nie wykluczają, bo jedno dotyczy codziennej dziesiątki, a drugie jednej godziny co jakiś czas. Przy łączeniu przydają się trzy proste zasady:

• Codzienną tajemnicę z róży odmawiaj niezależnie od godziny straży.
• Godzinę straży wpisz do kalendarza jak stałe spotkanie.
• Intencje obu wspólnot możesz wymienić na początku modlitwy.
• Gdy brakuje sił, porozmawiaj z zelatorem róży lub kontaktem wspólnoty, zamiast rezygnować w ciszy.

Jak dołączyć do nieustannego różańca?

Do nieustannego różańca dołącza się w pięciu krokach: wybór wspólnoty, zapis, wybór godziny, potwierdzenie i pierwsza godzina straży. Najpewniejsza droga prowadzi przez wspólnotę związaną z zakonem, sanktuarium lub parafią, na przykład przez Centrum Różańcowe dominikanów. Aktualny tryb zapisu podaje zawsze sama wspólnota, na swojej stronie lub w kancelarii.

Pięć kroków zapisu

1. Wybierz wspólnotę: Różaniec Wieczysty dominikanów, grafik przy sanktuarium albo inicjatywa parafialna.
2. Przeczytaj regulamin: częstotliwość, liczba tajemnic, intencje stałe.
3. Zapisz się: w trybie, który podaje wspólnota, czyli formularzem, listem albo osobiście.
4. Wybierz realną godzinę i poczekaj na potwierdzenie przydziału.
5. Odbądź pierwszą godzinę straży i zapisz w kalendarzu kolejną.

Różaniec 24 godziny na dobę online: na co zwrócić uwagę

Przede wszystkim na to, kto prowadzi transmisję. Modlitwa przed ekranem może być prawdziwą modlitwą, jeśli towarzyszy jej skupienie. Jest jednak czymś innym niż zapis do wspólnoty z godziną straży. Przy transmisjach sprawdzaj kilka rzeczy:

• Czy za transmisją stoi parafia, zakon, sanktuarium lub rozgłośnia katolicka, wskazane z nazwy.
• Czy strona podaje kontakt i odpowiedzialnego duszpasterza.
• Czy nie ma nacisku na wpłaty jako warunek modlitwy.
• Czy treść nie obiecuje konkretnych skutków „po 24 godzinach”.

Sprawdzone miejsca wspólnej modlitwy w sieci opisuję w tekście różaniec na żywo online. Od stałej wspólnoty trzeba też odróżnić jednorazowe akcje. Przykładem jest Różaniec przez Granice, który był jednym wydarzeniem, a nie grafikiem godzin.

Co oznacza zobowiązanie wobec wspólnoty?

Oznacza wierność wybranej porze, a nie gwarancję skutku. Zapis do nieustannego różańca nie zapewnia wysłuchania modlitwy. Jest dobrowolnym zobowiązaniem do regularnej modlitwy razem z innymi. Opuszczenie godziny nie jest grzechem.

Nieustający Różaniec za Ojczyznę i inne intencje wspólne

Wspólnoty nieustannego różańca różnią się przede wszystkim intencją: modlą się za Kościół, za Ojczyznę, za rodziny, za powołania albo za zmarłych. Nieustający Różaniec za Ojczyznę to jedna z polskich inicjatyw o intencji narodowej. Przed zapisem do każdej takiej grupy warto sprawdzić, kto ją prowadzi i czy działa w łączności z duszpasterzem.

Jakie intencje łączą wspólnoty?

Najczęściej spotkasz takie:

• Za Kościół i papieża: intencja obecna w tradycji Bractwa Różańcowego.
• Za Ojczyznę: wspólnoty o profilu narodowym i rocznicowym.
• Za rodziny i małżeństwa: częsta w grupach parafialnych.
• Za powołania: bliska na przykład Dziełu Pomocy Powołaniom, które według archiwalnej strony z 2019 roku działało też w Dubiecku.
• Za zmarłych i cierpiących w czyśćcu: zwłaszcza w listopadzie.

Jak sprawdzić inicjatywę przed zapisem?

W trzech krokach: znajdź nazwę organizatora, sprawdź, czy jest wspólnotą kościelną lub działa w łączności z parafią, i przeczytaj, czego się od członków oczekuje. Nie oceniam tu żadnej grupy, bo nie mam źródeł o jej organizatorach. Wystarczy zachować zwykłą ostrożność, jak przy każdym zapisie.

Róże Różańcowe w Dubiecku: wspólna modlitwa w parafii

Róże Różańcowe działały w parafii Niepokalanego Serca NMP w Dubiecku według archiwalnej strony parafii z 2019 roku, obok Apostolatu Maryjnego. W ogłoszeniach z lat 2019-2023 Róże prowadziły adorację w Triduum Paschalnym, a w kalendarzu parafii były też nabożeństwa fatimskie. Parafia w Dubiecku nie jest opisywana jako ośrodek nieustannego różańca.

Co mówią archiwalne ogłoszenia?

Dawna strona parafii pokazuje różaniec jako element życia wspólnoty, a nie tylko prywatną praktykę:

• Róże Różańcowe i Apostolat Maryjny wśród grup parafialnych (archiwum, luty 2019).
• Adoracja w Triduum prowadzona przez Róże Różańcowe (ogłoszenia z 2019, 2021 i 2023 roku).
• Nabożeństwa fatimskie w ogłoszeniach z tych samych lat.
• Pielgrzymki parafialne między innymi do Kalwarii Pacławskiej i Częstochowy (archiwum 2019).
• Kult Matki Bożej Bolesnej, której obraz z inskrypcją z 1753 roku od 1956 roku znajduje się w bocznej kaplicy.

Jak wyglądało czuwanie Róż w Wielki Czwartek, opisuję w tekście adoracja w Triduum Paschalnym z Różami Różańcowymi.

Gdzie sprawdzić aktualne grupy parafialne?

Na oficjalnej stronie parafii dubiecko.przemyska.pl albo w kancelarii, czynnej w dni powszednie po Mszy świętej. W październiku 2026 roku w wykazie grup na stronie oficjalnej figurowały między innymi Rada Duszpasterska, Akcja Katolicka, Apostolat Maryjny i KSM. Jeśli chcesz dołączyć do róży, zapytaj w kancelarii swojej parafii.

Najczęściej zadawane pytania

Jak brzmi modlitwa w Ogrójcu na różańcu?

Modlitwa Pana Jezusa w Ogrójcu to pierwsza tajemnica bolesna, opisana w Mt 26,36-46. Rozważa się w niej słowa Jezusa: „Ojcze mój, jeśli to możliwe, niech Mnie ominie ten kielich. Wszakże nie jak Ja chcę, ale jak Ty” (Mt 26,39, Biblia Tysiąclecia). Po zapowiedzi tajemnicy odmawia się Ojcze nasz, dziesięć Zdrowaś Maryjo i Chwała Ojcu.

Czy trzeba odmawiać całą godzinę straży?

To zależy od regulaminu wspólnoty. Jedne proszą o pełne 15 lub 20 tajemnic, inne o modlitwę w obrębie wybranej godziny bez ścisłej miary. Przed zapisem zapytaj o to wspólnotę prowadzącą.

Co zrobić, gdy nie zdążę na swoją godzinę?

Wspólnoty zwykle proszą, by odmówić różaniec o innej porze tego samego dnia albo znaleźć zastępstwo. Opuszczenie godziny nie jest grzechem, bo zobowiązanie jest dobrowolne. Gdy sytuacja się powtarza, lepiej poprosić o zmianę godziny.

Czy zapis do Różańca Wieczystego coś kosztuje?

Zasady ustala wspólnota prowadząca. Jeśli pojawia się prośba o ofiarę na materiały, na przykład dyplom przyjęcia czy książeczkę, jest ona dobrowolna i nie jest warunkiem członkostwa. Szczegóły znajdziesz w regulaminie danej wspólnoty.

Czy w nieustannym różańcu odmawia się wszystkie 20 tajemnic?

Nie zawsze. Część wspólnot powstała przed 2002 rokiem i trzyma się 15 tajemnic. Inne dodały tajemnice światła, wprowadzone przez Jana Pawła II w Rosarium Virginis Mariae. Decyduje regulamin.

Czy osoba chora albo starsza może dołączyć?

Tak. Godzinę straży można odbyć w łóżku, w szpitalu czy w domu opieki, także odmawiając różaniec w myślach. Liczy się wierność wybranej porze i intencja, a nie miejsce czy postawa.

Źródła i literatura

1. Jan Paweł II, list apostolski Rosarium Virginis Mariae o różańcu świętym, 16 października 2002.
2. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 67, 971, 2700-2704, wyd. polskie Pallottinum, Poznań 1994.
3. Leon XIII, encyklika Supremi apostolatus officio, 1883.
4. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, Mt 26,36-46, Wydawnictwo Pallottinum.
5. Centrum Różańcowe Dominikanów, materiały o Bractwie Różańcowym i Różańcu Wieczystym, oficjalna strona polskiej prowincji dominikanów, stan 2026.
6. Sanktuarium Maryjne w Gietrzwałdzie, informacje o objawieniach z 1877 roku i ich uznaniu w 1977 roku, oficjalna strona sanktuarium, stan 2026.
7. Parafia Niepokalanego Serca NMP w Dubiecku, oficjalna strona, stan na październik 2026.
8. Archiwalna strona parafii Dubiecko w Wayback Machine (web.archive.org), zrzuty z lat 2019-2023: grupy parafialne, ogłoszenia, kult Matki Bożej Bolesnej.
9. Zdjęcie wyróżniające: MOs810, CC BY 4.0, Wikimedia Commons, strona pliku.