Ksiądz Michał Górnicki - proboszcz, który zapisał majątek na nowy kościół

Tekst: Rafał Kustra · ostatnia zmiana 8.11.2026

Co znajdziesz w tekście

Kim był ks. Michał Górnicki?

Ks. Michał Górnicki był proboszczem Dubiecka od grudnia 1898 roku do śmierci 22 lipca 1936 roku. Jego nazwisko łączy blisko 38 lat starań o nową świątynię, decyzję komitetu z 1901 roku, kamień węgielny z 1934 roku oraz zapis majątku na budowę kościoła, który konsekrowano dopiero w 1952 roku.

Za co ks. Michał Górnicki jest pamiętany w Dubiecku?

Ks. Michał Górnicki zapisał się w historii parafii jako proboszcz związany z przygotowaniem budowy obecnego kościoła Niepokalanego Serca NMP. Nie doczekał jego ukończenia, ale pozostawił materialne wsparcie dla inwestycji, której początki sięgały pierwszych lat jego duszpasterzowania w Dubiecku.

Dawna kronika parafialna pozwala prześledzić najważniejsze etapy tej historii, lecz nie podaje daty ani miejsca jego urodzenia, informacji o wykształceniu ani szczegółów wcześniejszej drogi kapłańskiej. Nie ma powodu, by te luki uzupełniać domysłami. Pewne jest natomiast, że w 1936 roku parafia należała do dekanatu Dynów i do archidiecezji przemyskiej.

• Ks. Michał Górnicki objął probostwo w Dubiecku w grudniu 1898 roku według dawnej kroniki parafialnej.
• Parafia w czasie jego posługi prowadziła wieloletnie przygotowania do budowy murowanego kościoła.
• Komitet parafialny podjął myśl budowy nowej świątyni 4 sierpnia 1901 roku.
• Proboszcz zmarł 22 lipca 1936 roku, po poświęceniu kamienia węgielnego.
• Jego testamentowy zapis wspierał dalszą budowę kościoła w Dubiecku.

Co wiadomo z kroniki parafii, a czego źródła nie podają?

Źródła pozwalają opisać rolę ks. Górnickiego w budowie kościoła, ale nie pozwalają tworzyć pełnej biografii. W historii lokalnej taka ostrożność ma znaczenie: brak informacji o miejscu pochówku, wysokości zapisu czy prywatnych motywach nie jest zaproszeniem do ich wymyślania.

Wędrówka po Dubiecku pokazuje, jak długą pamięć ma tu krajobraz. Obok historii parafii pozostaje także opowieść o Ignacym Krasickim, biskupie urodzonym w Dubiecku, pałacu Krasickich i dawnych świątyniach stojących kolejno w tej samej miejscowości.

Historia budowy obecnego kościoła w Dubiecku pokazuje ciągłość działań kilku pokoleń, a nie jedną nagłą decyzję. - Parafia Dubiecko, „Historia parafii”, 2026

Od kiedy ks. Górnicki był proboszczem w Dubiecku?

Ks. Michał Górnicki został proboszczem w Dubiecku w grudniu 1898 roku i pełnił tę funkcję do 22 lipca 1936 roku, czyli niemal 38 lat. Gdy przybył do parafii, kościołem parafialnym była drewniana świątynia z 1755 roku pod wezwaniem świętych Szymona i Judy Tadeusza.

Jaki kościół zastał proboszcz w 1898 roku?

W 1898 roku życie parafii skupiało się przy drewnianym, barokowym kościele zbudowanym w latach 1751-1753 z fundacji Anny ze Starzechowskich Krasickiej. Konsekrowano go w 1755 roku pod wezwaniem świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza.

Była to już kolejna świątynia w długiej historii Dubiecka. Wcześniej istniał tu drewniany kościół św. Mikołaja, później kaplica Podwyższenia Krzyża Świętego. Tę wielowarstwową historię pomagają zrozumieć także Krasiccy jako kolatorzy parafii.

• Grudzień 1898 roku oznacza objęcie probostwa przez ks. Michała Górnickiego.
• Rok 1755 oznacza konsekrację drewnianego kościoła świętych Szymona i Judy Tadeusza.
• Rok 1901 przyniósł pierwszą udokumentowaną decyzję o potrzebie nowej budowy.
• Rok 1934 przyniósł poświęcenie kamienia węgielnego obecnej świątyni.
• Rok 1936 zamknął posługę ks. Górnickiego w Dubiecku.

Jak wygląda najkrótsza chronologia posługi?

Chronologia jest prosta, choć sama budowa miała wiele przerw. Najpierw pojawiła się potrzeba, później projekty, decyzje i przygotowania, a dopiero po latach faktyczne wznoszenie murów.

Rok	Wydarzenie	Źródło
1898	Ks. Michał Górnicki obejmuje probostwo w grudniu.	Dawna kronika parafialna
1901	Komitet parafialny podejmuje myśl budowy nowego kościoła.	Dawna kronika parafialna
1934	Poświęcenie kamienia węgielnego.	Dawna kronika parafialna
1936	Śmierć ks. Górnickiego 22 lipca.	Dawna kronika parafialna

Dlaczego parafia potrzebowała nowego kościoła?

Parafia rozpoczęła starania o nowy kościół, ponieważ 4 sierpnia 1901 roku komitet parafialny podjął myśl budowy nowej świątyni, a 16 maja 1914 roku komisja konserwatorska uznała dotychczasowy kościół za niezabytkowy. Źródła nie podają liczby wiernych ani szczegółowej oceny stanu technicznego budynku.

Co ustalił komitet parafialny 4 sierpnia 1901 roku?

Komitet parafialny 4 sierpnia 1901 roku rozpoczął udokumentowany etap myślenia o nowym kościele. To nie był jeszcze moment położenia kamienia, lecz ważny początek procesu, który ostatecznie trwał ponad pół wieku.

• Komitet parafialny rozpoczął starania o nową świątynię 4 sierpnia 1901 roku.
• Stary kościół był drewnianą budowlą konsekrowaną w 1755 roku.
• Przygotowania wymagały opracowania kolejnych projektów architektonicznych.
• Budowa obecnego kościoła rozpoczęła się dopiero po zatwierdzeniu projektu w 1933 roku.
• Konsekracja obecnej świątyni odbyła się 24 sierpnia 1952 roku.

Jak komisja konserwatorska i wojna wpłynęły na budowę?

Komisja konserwatorska 16 maja 1914 roku uznała stary kościół za niezabytkowy, co według kroniki otworzyło drogę do dalszych decyzji budowlanych. Wkrótce przygotowania przerwała I wojna światowa. Sama data orzeczenia pokazuje, jak szybko plany architektoniczne zderzyły się z historią Europy.

Nie należy z tego wyciągać wniosku, że dawny kościół natychmiast zniknął. Przeciwnie, w 1926 roku przeniesiono go w całości, a nabożeństwa odprawiano w nim jeszcze przez kolejne lata.

Dzieje dubieckiej budowy obejmują przygotowania sprzed I wojny światowej, czas wojenny oraz powojenne wznowienie prac. - Parafia Dubiecko, „Historia parafii”, 2026

Sześć projektów kościoła: od Majerskiego do Politechniki Lwowskiej

Droga do obecnego kościoła w Dubiecku prowadziła przez kilka koncepcji architektonicznych z lat 1904-1933. Ostateczny projekt przygotowali profesorowie Politechniki Lwowskiej Tadeusz Pisiewicz i Aleksander Krzywobłocki, a zatwierdzono go 6 czerwca 1933 roku.

Które projekty odrzucono w latach 1904-1931?

Źródła odnotowują cztery wcześniejsze propozycje. Nie przypisują jednak ks. Górnickiemu osobistego odrzucania konkretnych projektów, dlatego właściwiej mówić o kolejnych etapach przygotowań parafii, a nie o indywidualnych decyzjach proboszcza.

• Stanisław Majerski z Przemyśla przygotował projekt w 1904 roku, odrzucony w 1927 roku.
• Stanisław Bergman z Krosna przedstawił projekt w 1928 roku.
• Janusz Witwicki ze Lwowa przygotował propozycję w 1930 roku.
• Kazimierz Osiński z Przemyśla opracował projekt w 1931 roku.
• Tadeusz Pisiewicz i Aleksander Krzywobłocki przygotowali projekt zatwierdzony w 1933 roku.

Dlaczego projekt Pisiewicza i Krzywobłockiego był przełomowy?

Projekt profesorów Politechniki Lwowskiej zamknął niemal trzy dekady poszukiwań odpowiedniej koncepcji. Zatwierdzenie z 6 czerwca 1933 roku dało podstawę do rozpoczęcia budowy murowanej świątyni, która miała mieć trzy nawy, jedną wieżę oraz transept o szerokości 41 metrów.

Obecny kościół jest murowany z cegły, ma 49 metrów długości i 41 metrów szerokości w transepcie. Te liczby dobrze pokazują skalę przedsięwzięcia, które wyrastało ponad możliwości jednego roku i jednej osoby.

Jak wyglądało przeniesienie starego kościoła w 1926 roku?

Stary drewniany kościół w Dubiecku przeniesiono w całości w 1926 roku na zachód, do ogrodu organisty Leona Kucharskiego z Babic. W przeniesionej świątyni odprawiano nabożeństwa do 1952 roku, a sam budynek stał jeszcze do 1957 roku.

Gdzie znalazł się dawny kościół?

Dawna świątynia nie została od razu rozebrana. Przeniesiono ją do ogrodu organisty Leona Kucharskiego, co pozwoliło nadal korzystać z niej podczas prowadzenia budowy nowego kościoła.

• Rok 1926 oznacza przeniesienie całego drewnianego kościoła na zachód.
• Leon Kucharski był organistą związanym z Babicami według kroniki parafialnej.
• Przeniesiony kościół służył do odprawiania nabożeństw do 1952 roku.
• Budynek starej świątyni pozostawał na miejscu do 1957 roku.
• Technika przesunięcia kościoła nie została opisana w zachowanym przekazie.

Co wiadomo o technice przesunięcia świątyni?

Nie wiadomo, jak dokładnie przeprowadzono przeniesienie: kronika nie opisuje konstrukcji, narzędzi ani liczby osób zaangażowanych w pracę. Najuczciwsza odpowiedź brzmi więc: znamy miejsce, rok i dalsze użytkowanie kościoła, ale nie znamy technicznych szczegółów operacji.

Więcej o samym wydarzeniu opisuje artykuł przeniesienie starego kościoła w 1926 roku.

Kamień węgielny 16 lipca 1934 roku

Kamień węgielny pod obecny kościół w Dubiecku poświęcono 16 lipca 1934 roku, w dzień odpustu Matki Bożej Szkaplerznej. Obrzędu dokonał ks. infułat Stefan Momidłowski, a dla ks. Michała Górnickiego był to widoczny rezultat starań rozpoczętych w 1901 roku.

Kto poświęcił kamień węgielny?

Kamień węgielny poświęcił ks. infułat Stefan Momidłowski. W historii budowy ta data wyznacza przejście od projektów i przygotowań do rzeczywistego rozpoczęcia prac przy nowej świątyni.

• 16 lipca 1934 roku był dniem poświęcenia kamienia węgielnego.
• Ks. infułat Stefan Momidłowski dokonał poświęcenia według kroniki parafii.
• Uroczystość przypadała w dzień odpustu Matki Bożej Szkaplerznej.
• Projekt kościoła zatwierdzono wcześniej, 6 czerwca 1933 roku.
• Konsekracja kościoła nastąpiła osiemnaście lat później, w 1952 roku.

Co oznaczał kamień węgielny dla budowy kościoła?

Kamień węgielny nie oznaczał końca trudności, lecz początek budowy, którą później przerwała wojna. W 1937 roku działała parafialna cegielnia w Śliwnicy, ale w latach 1939-1948 prace zostały zatrzymane, a materiały Niemcy zabrali na odbudowę mostu.

Co oznaczał zapis majątku na budowę kościoła?

Zapis majątku na budowę kościoła oznaczał, że ks. Michał Górnicki rozporządził swoim majątkiem na rzecz celu religijnego związanego z dubiecką świątynią. Kronika potwierdza sam fakt zapisu, lecz nie podaje jego wysokości ani składników majątku, dlatego nie można uczciwie ich wyliczać.

Czym jest zapis na cele pobożne w prawie kanonicznym?

Zapis na cele pobożne to rozporządzenie dobrami na cel religijny lub dobroczynny, dokonane za życia albo na wypadek śmierci. Współczesne zasady opisuje Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 roku w kanonach 1299-1302, lecz nie należy automatycznie przenosić tych norm na szczegóły sprawy z 1936 roku.

„Kto może rozporządzać swymi dobrami na podstawie prawa naturalnego i kanonicznego, może pozostawić dobra na cele pobożne, czy to aktem między żyjącymi, czy też aktem na wypadek śmierci.” - Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 1299 §1, 1983

• Kanon 1299 §1 Kodeksu Prawa Kanonicznego dopuszcza rozporządzenie dobrami na cele pobożne.
• Kanon 1300 nakazuje wiernie wypełniać wolę fundatorów po prawomocnym przyjęciu zapisu.
• Kanon 1301 wskazuje ordynariusza jako wykonawcę wszystkich pobożnych rozporządzeń.
• Kanon 1302 reguluje przyjmowanie dóbr powierzonych w charakterze powiernictwa.
• Kodeks z 1983 roku opisuje obowiązujące dziś zasady, a nie szczegóły testamentu z 1936 roku.

Czy duchowny może zapisać majątek parafii?

Tak, osoba uprawniona do rozporządzania własnym majątkiem może przeznaczyć go na cel pobożny, zgodnie z prawem kanonicznym i przepisami cywilnymi. W przypadku ks. Górnickiego potwierdzony jest wyłącznie zapis na budowę kościoła, bez znanej kwoty i bez ujawnionego wykazu dóbr.

Ten fakt nie wymaga legendy. Mówi konkretnie, że inwestycja miała po jego śmierci otrzymać dalsze wsparcie.

Kto przejął parafię po śmierci ks. Górnickiego w 1936 roku?

Po śmierci ks. Michała Górnickiego 22 lipca 1936 roku administratorem parafii został ks. Ignacy Kociak, a od 2 grudnia 1936 roku proboszczem był ks. Bronisław Jedziniak. Budowa kościoła nie zakończyła się wraz ze śmiercią fundatora, lecz weszła w kolejny trudny etap.

Jaką rolę miał ks. Ignacy Kociak?

Ks. Ignacy Kociak objął funkcję administratora po śmierci ks. Górnickiego. Kronika wskazuje go jako osobę prowadzącą parafię w okresie przejściowym, zanim urząd proboszcza objął ks. Bronisław Jedziniak.

• 22 lipca 1936 roku zmarł ks. Michał Górnicki.
• Ks. Ignacy Kociak został administratorem parafii po tej dacie.
• 2 grudnia 1936 roku probostwo objął ks. Bronisław Jedziniak.
• W 1937 roku funkcjonowała parafialna cegielnia w Śliwnicy.
• Lata 1939-1948 przyniosły przerwę w pracach budowlanych.

Dlaczego prace budowlane zatrzymały się w latach 1939-1948?

Prace zatrzymała wojna. Według kroniki materiały budowlane zabrali Niemcy na odbudowę mostu, a roboty wznowiono dopiero w 1948 roku, gdy proboszczem był ks. Kazimierz Lisowicz, a wikariuszem ks. Józef Mucha.

Historia parafii nie jest więc wyłącznie historią jednego proboszcza. To także historia ludzi, którzy przejęli obowiązek po poprzednikach, oraz wspólnoty, która przez lata kontynuowała rozpoczęte dzieło.

Czy ks. Górnicki doczekał konsekracji kościoła?

Nie. Ks. Michał Górnicki zmarł 22 lipca 1936 roku, osiemnaście lat przed konsekracją obecnego kościoła, która odbyła się 24 sierpnia 1952 roku. Świątynię Niepokalanego Serca NMP oraz świętych Szymona i Judy Tadeusza konsekrował bp Franciszek Barda.

Jak przebiegała oś czasu od 1898 do 1952 roku?

Najkrótsza oś czasu pokazuje, że od objęcia parafii przez ks. Górnickiego do konsekracji minęły 54 lata. Jego rola przypada na pierwszy, przygotowawczy i fundamentowy etap całego przedsięwzięcia.

Rok	Etap historii
1898	Ks. Michał Górnicki obejmuje parafię w Dubiecku.
1901	Komitet podejmuje myśl budowy nowego kościoła.
1933	Akceptacja projektu Pisiewicza i Krzywobłockiego.
1934	Poświęcenie kamienia węgielnego.
1936	Śmierć ks. Górnickiego i przejęcie parafii przez następców.
1948	Wznowienie prac po wojennej przerwie.
1952	Konsekracja kościoła przez bp. Franciszka Bardę.

Jak dziś czytać pamięć o fundatorze kościoła?

Pamięć o ks. Górnickim najlepiej odczytywać przez udokumentowane działania: długie lata probostwa, starania o nową świątynię, poświęcenie kamienia węgielnego i zapis majątku. Gotowy kościół jest efektem pracy kilku kolejnych etapów i osób, nie tylko jednego nazwiska.

• Ks. Górnicki prowadził parafię od 1898 do 1936 roku.
• Kamień węgielny poświęcono dwa lata przed jego śmiercią.
• Budowa została przerwana przez wojnę na lata 1939-1948.
• Wznowione prace doprowadziły do konsekracji w 1952 roku.
• Dzisiejszy kościół pozostaje materialnym śladem tej wielopokoleniowej historii.

W tle tej opowieści pozostaje także miejscowa tradycja religijna, starsza od obecnej świątyni, w tym historia jezuitów z Jarosławia w Dubiecku oraz postać Ignacego Krasickiego jako duchownego.

Najczęściej zadawane pytania

Ile lat ks. Górnicki był proboszczem w Dubiecku?

Ks. Michał Górnicki objął parafię w grudniu 1898 roku i był jej proboszczem do śmierci 22 lipca 1936 roku. Oznacza to niemal 38 lat posługi w jednej parafii.

Ile pieniędzy zapisał ks. Górnicki na kościół?

Kronika parafialna potwierdza zapis majątku na budowę kościoła, ale nie podaje jego wartości. Nie ma podstaw, by przeliczać lub szacować tę kwotę po latach.

Kto zaprojektował obecny kościół w Dubiecku?

Projekt zatwierdzony 6 czerwca 1933 roku przygotowali profesorowie Politechniki Lwowskiej Tadeusz Pisiewicz i Aleksander Krzywobłocki. Budynek powstawał w latach 1934-1952.

Dlaczego budowa kościoła trwała tak długo?

Proces obejmował przygotowania rozpoczęte w 1901 roku, kilka projektów oraz przerwy spowodowane dwiema wojnami. Szczególnie dotkliwa była przerwa z lat 1939-1948, gdy materiały budowlane zabrano na odbudowę mostu.

Co stało się z drewnianym kościołem z 1755 roku?

W 1926 roku przeniesiono go w całości do ogrodu organisty Leona Kucharskiego z Babic. Nabożeństwa odprawiano tam do 1952 roku, a budynek istniał do 1957 roku.

Gdzie szukać informacji o dawnych proboszczach Dubiecka?

Podstawowym punktem jest podstrona historii na oficjalnej stronie parafii Dubiecko. W sprawach dokumentów archiwalnych można zwrócić się do kancelarii parafialnej lub do Archidiecezji Przemyskiej.

Źródła i literatura

Źródła lokalne

1. Parafia Dubiecko, Historia parafii.
2. Archidiecezja Przemyska, Parafia Dubiecko.
3. Wikipedia, Kościół Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Dubiecku.
4. Dawna strona parafii Dubiecko, „Historia parafii”, archiwalne zapisy z 2020 roku.

Źródła prawa kanonicznego

1. Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983, kan. 1299-1302.
2. Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983, kan. 1299 §1, zasady rozporządzania dobrami na cele pobożne.
3. Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983, kan. 1300-1302, wykonanie pobożnych rozporządzeń.
4. Materiały historyczne dotyczące budowy kościoła w Dubiecku publikowane przez parafię.