Pięć świątyń na jednym placu - kolejne kościoły parafii Dubiecko

Tekst: Rafał Kustra · ostatnia zmiana 9.11.2026

Co znajdziesz w tekście

Jaki jest kościół w Dubiecku?

Kościół w Dubiecku to murowana z cegły, trójnawowa świątynia pw. Niepokalanego Serca NMP, budowana w latach 1934-1952 i konsekrowana 24 sierpnia 1952 roku przez bp. Franciszka Bardę. Ma 49 m długości oraz 41 m szerokości w transepcie, a zarazem jest piątą świątynią w historii parafii Dubiecko (źródło: Wikipedia, 2026).

Co wyróżnia obecną świątynię?

Najłatwiej rozpoznać ją po smukłej, ciemnej wieży z krzyżem, która wyrasta ponad jasną ochrową elewację. Na zdjęciach uwagę zwracają też okrągłe okulusy, rytm łukowych okien i kamienne pilastry. Z doliny Sanu sylwetka świątyni jest czytelnym punktem orientacyjnym, dlatego przydatny może być tekst o wieży kościoła widocznej z doliny Sanu.

• Długość 49 m określa skalę obecnego kościoła, większego od dawnych drewnianych świątyń parafii.
• Szerokość 41 m w transepcie wynika z układu budowli i jej poprzecznego ramienia.
• Trzy nawy tworzą wnętrze przeznaczone do wspólnej liturgii i modlitwy wiernych.
• Jedna wieża dominuje nad fasadą i jest rozpoznawalnym elementem panoramy Dubiecka.
• Trzy ołtarze należą do podstawowego wyposażenia opisywanego w źródłach kościoła.

Dlaczego patronami są także Szymon i Juda Tadeusz?

Drudzy patroni, święci Apostołowie Szymon i Juda Tadeusz, łączą obecny kościół z drewnianą świątynią konsekrowaną w 1755 roku. To ważny znak ciągłości: wezwanie Niepokalanego Serca NMP określa dzisiejszy kościół, a pamięć o dawnym wezwaniu pozostaje w jego historii.

Kościół w znaczeniu prawa kanonicznego nie jest wyłącznie zabytkowym budynkiem. Jest miejscem przeznaczonym do publicznego kultu Bożego i zgromadzenia wiernych.

„Kościołem nazywa się budynek święty przeznaczony do kultu Bożego, do którego wierni mają prawo wstępu dla wykonywania kultu Bożego.” - Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 1214, 1983

W którym powiecie leży Dubiecko?

Dubiecko leży w powiecie przemyskim, w województwie podkarpackim, nad Sanem na Pogórzu Dynowskim. Parafia należy do archidiecezji przemyskiej i dekanatu Dubiecko, a miejscowość liczyła 801 mieszkańców według danych GUS na 1 stycznia 2024 roku.

Jak zmieniały się prawa miejskie Dubiecka?

Dubiecko otrzymało prawa miejskie w 1407 roku za panowania Władysława Jagiełły, utraciło je w 1934 roku i odzyskało 1 stycznia 2021 roku. Ta krótka oś czasu pomaga zrozumieć, dlaczego dzieje parafii obejmują zarówno dawną miejscowość miejską, jak i wieloletni okres bez praw miejskich.

• Rok 1407 oznacza nadanie Dubiecku praw miejskich przez Władysława Jagiełłę.
• Rok 1934 oznacza utratę praw miejskich przez miejscowość.
• 1 stycznia 2021 roku jest datą odzyskania praw miejskich przez Dubiecko.
• San wyznacza krajobrazową oś miejscowości i okolicznych dróg.
• Pogórze Dynowskie określa regionalne położenie Dubiecka.

Do jakiej diecezji należy parafia Dubiecko?

Parafia rzymskokatolicka pw. Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Dubiecku należy do archidiecezji przemyskiej. W 1936 roku należała jeszcze do dekanatu Dynów, natomiast współcześnie wskazywana jest jako parafia dekanatu Dubiecko.

Dla osoby planującej przejazd najważniejsza jest prosta informacja: kościół stoi przy ul. Ignacego Krasickiego 20 w Dubiecku, w powiecie przemyskim.

Kościół św. Mikołaja: pierwsza świątynia z fundacji Kmity

Kościół św. Mikołaja Dubiecko był pierwszą drewnianą świątynią parafii, ufundowaną przez Piotra Kmitę po 1389 roku, a przed 1407 rokiem. Stał w dzisiejszym parku pałacowym zwanym Krasiczynkiem, był kryty gontem i nie zachował się do naszych czasów (źródło: archiwalna kronika parafii, 2020).

Gdzie stał pierwszy kościół w Dubiecku?

Pierwszy kościół stał w miejscu określanym dziś jako Krasiczynek, czyli w parku pałacowym. Nie należy mylić tego miejsca z obecnym placem kościelnym, gdzie później znalazła się kaplica Krzyża Świętego, kościół z 1755 roku i obecna świątynia.

• Piotr Kmita jest w kronice wskazany jako fundator parafii i pierwszego kościoła św. Mikołaja.
• Kościół drewniany był przykryty gontem, co odpowiadało dawnym sposobom budowania świątyń.
• Krasiczynek to nazwa związana z dzisiejszym parkiem pałacowym.
• Park pałacowy nie jest tym samym miejscem co współczesny plac kościelny.
• Św. Mikołaj był patronem pierwszego kościoła parafialnego.

Kto zburzył kościół św. Mikołaja?

Kościół św. Mikołaja samowolnie zburzył Jerzy Krasicki w 1626 roku, według dawnej kroniki parafialnej. Po tym wydarzeniu życie parafii skupiło się przy rozbudowanej kaplicy Podwyższenia Krzyża Świętego, stojącej na miejscu dzisiejszego kościoła.

Wcześniej, w 1551 roku, Mateusz Stadnicki odebrał katolikom kościół parafialny. Przed 1567 rokiem Andrzej Stadnicki zwrócił go katolikom, a źródło wymienia wówczas proboszcza ks. Andrzeja Boboliusza.

Co przypomina dziś o kościele św. Mikołaja?

Miejsce po pierwszym kościele przypomina kamienny krzyż stojący w parku pałacowym. To skromny, ale istotny ślad świątyni, od której zaczyna się udokumentowana opowieść o parafii Dubiecko.

Kościół szpitalny Ducha Świętego

Kościół szpitalny Ducha Świętego był drugą wymienianą w kronice świątynią związaną z fundacją Piotra Kmity. Nie należy dopowiadać jego dokładnej lokalizacji ani daty zniknięcia, ponieważ podane źródła tych danych nie zachowują.

Czym był kościół Ducha Świętego w Dubiecku?

Kościół Ducha Świętego był kościołem szpitalnym, czyli odrębną świątynią związaną z dawną funkcją opiekuńczą. Piotr Kmita miał ufundować zarówno pierwszy kościół parafialny św. Mikołaja, jak i ten kościół szpitalny.

• Wezwanie Ducha Świętego odróżniało tę świątynię od kościoła parafialnego św. Mikołaja.
• Piotr Kmita pozostaje wspólnym fundatorem obu najstarszych kościołów w przekazie kronikarskim.
• Funkcja szpitalna wskazuje na związek świątyni z dawną opieką nad potrzebującymi.
• Osobny charakter budynku wyklucza utożsamianie go z kaplicą Krzyża Świętego.
• Brak wskazanej lokalizacji wymaga ostrożności przy opowiadaniu o jego położeniu.

Co wydarzyło się w kościele Ducha Świętego w 1551 roku?

W 1551 roku w kościele Ducha Świętego głosił kazania luterański kaznodzieja Wojciech z Iłży, sprowadzony przez Mateusza Stadnickiego. W latach około 1551-1580 do Dubiecka docierali z misjami i Mszami jezuici z Jarosławia.

Ten epizod pokazuje, że XVI wiek przyniósł parafii napięcia religijne i zmianę kontroli nad świątyniami. Szerszy kontekst opisuje artykuł jezuici z Jarosławia i misje w XVI wieku.

Kaplica Podwyższenia Krzyża Świętego z około 1600 roku

Kaplica Podwyższenia Krzyża Świętego to łacińska kaplica ufundowana około 1600 roku przez nieznaną z nazwiska pobożną niewiastę. Stała na miejscu dzisiejszego kościoła, a po zburzeniu świątyni św. Mikołaja w 1626 roku została rozbudowana i przejęła funkcję kościoła parafialnego.

Gdzie stała kaplica Krzyża Świętego?

Kaplica Krzyża Świętego stała dokładnie tam, gdzie znajduje się obecny kościół Niepokalanego Serca NMP. To od niej zaczyna się ciąg trzech kolejnych budowli sakralnych na współczesnym placu kościelnym.

• Około 1600 roku oznacza przybliżony czas powstania kaplicy według kroniki.
• Nieznana fundatorka została opisana jedynie jako pobożna niewiasta.
• Podwyższenie Krzyża Świętego było pierwotnym wezwaniem kaplicy.
• Obecny plac kościelny jest miejscem jej lokalizacji.
• Rok 1626 przyniósł zmianę jej znaczenia dla całej parafii.

Dlaczego kaplica stała się kościołem parafialnym?

Kaplica stała się kościołem parafialnym po 1626 roku, ponieważ Jerzy Krasicki zburzył wcześniejszy kościół św. Mikołaja. Rozbudowana kaplica przejęła wtedy funkcję centrum parafii, a ciężar życia religijnego przesunął się z parku pałacowego na obecny plac.

To właśnie ten moment wyjaśnia określenie „kolejne kościoły na jednym placu”. Nie obejmuje ono wszystkich świątyń Dubiecka, lecz tylko linię budowli związanych z tym konkretnym miejscem.

Drewniany kościół Szymona i Judy z 1755 roku

Kościół Szymona i Judy Tadeusza był drewnianą świątynią budowaną w latach 1751-1753 z jodły, na kamiennym cokole i pod gontowym dachem. Konsekrowano go w 1755 roku dzięki fundacji Anny ze Starzechowskich Krasickiej oraz pracy proboszcza ks. Mikołaja Witosławskiego.

Jak wyglądał kościół z 1755 roku?

Kościół był wykonany z jodły, osadzony na kamiennym cokole i kryty gontem. Wzniesiono go w miejscu starszej kaplicy Krzyża Świętego, dlatego zachował ciągłość lokalizacji, choć jego patronami zostali święci Apostołowie Szymon i Juda Tadeusz.

• Lata 1751-1753 obejmują budowę drewnianej świątyni.
• Jodła była podstawowym materiałem konstrukcyjnym kościoła.
• Kamienny cokół oddzielał drewnianą konstrukcję od gruntu.
• Gont pokrywał dach kościoła z XVIII wieku.
• Rok 1755 jest datą jego konsekracji.

Dlaczego komisja uznała kościół za niezabytkowy?

W 1914 roku komisja konserwatorska uznała drewniany kościół za niezabytkowy, co w kronice wiąże się z późniejszym planem budowy nowej świątyni. Ocena ta nie zmienia faktu, że budynek był ważnym etapem dziejów parafii i przechowywał jej ciągłość przez blisko dwa stulecia.

Co stało się z kościołem po 1926 roku?

W 1926 roku kościół przeniesiono w całości na zachód, do ogrodu organisty. Nabożeństwa odbywały się w nim do 1952 roku, a sam budynek stał do 1957 roku - dzięki temu parafia mogła korzystać z dawnej świątyni podczas finalnych prac przy obecnym kościele.

Obecny kościół Niepokalanego Serca NMP 1934-1952

Budowa kościoła 1934-1952 trwała z przerwą wojenną: kamień węgielny poświęcono 16 lipca 1934 roku, prace ustały w latach 1939-1948, a konsekracja nastąpiła 24 sierpnia 1952 roku. Projekt przygotowali profesorowie Politechniki Lwowskiej Tadeusz Pisiewicz i Aleksander Krzywobłocki.

Jak przebiegała budowa obecnego kościoła?

Budowę rozpoczęto po zatwierdzeniu projektu 6 czerwca 1933 roku, a kamień węgielny poświęcono w dzień odpustu Matki Bożej Szkaplerznej. Wojna przerwała prace, a materiały budowlane Niemcy zabrali na odbudowę mostu. Wznowienie nastąpiło w 1948 roku.

1. 6 czerwca 1933 roku zatwierdzono projekt Pisiewicza i Krzywobłockiego z Politechniki Lwowskiej.
2. 16 lipca 1934 roku poświęcono kamień węgielny nowej świątyni.
3. Lata 1939-1948 przyniosły przymusową przerwę w pracach budowlanych.
4. Rok 1948 oznacza wznowienie budowy po wojennej przerwie.
5. Lata 1951-1952 obejmowały wykonanie wieży, dzwonów i tynków.
6. 24 sierpnia 1952 roku bp Franciszek Barda konsekrował ukończony kościół.

Jakie elementy dodano po konsekracji?

W 1971 roku poświęcono 38-głosowe organy firmy Theodor Bochme, a w 1973 roku konsekrowano marmurowy ołtarz główny z relikwiami św. Marii Goretti. Polichromię wykonał prof. Stanisław Jakubczyk z Krakowa, natomiast ławki i ołtarze boczne powstały według projektu ks. J. Muchy.

Gdzie sprawdzić godziny Mszy w Dubiecku?

Aktualne godziny Mszy, ogłoszenia i intencje należy sprawdzać bezpośrednio na oficjalnej stronie parafii Dubiecko: dubiecko.przemyska.pl. Rozkład nabożeństw może się zmieniać w święta, wakacje, okresy rekolekcji i przy uroczystościach parafialnych.

Dzieje powstawania budowli szerzej przedstawia materiał budowa kościoła 1934-1952.

Czy wszystkie świątynie stały na jednym placu?

Nie, wszystkie świątynie parafii Dubiecko nie stały na jednym placu. Na obecnym placu następowały po sobie kaplica Krzyża Świętego, drewniany kościół z 1755 roku i obecny kościół z lat 1934-1952, natomiast św. Mikołaj stał w parku pałacowym, a Ducha Świętego był osobnym kościołem szpitalnym.

Które świątynie tworzą ciąg obecnego placu?

Ciąg obecnego placu tworzą trzy budowle: kaplica Podwyższenia Krzyża Świętego z około 1600 roku, kościół Szymona i Judy Tadeusza z 1755 roku oraz kościół Niepokalanego Serca NMP konsekrowany w 1952 roku.

• Kaplica Krzyża Świętego rozpoczęła historię sakralną obecnego placu około 1600 roku.
• Kościół z 1755 roku zastąpił rozbudowaną kaplicę w tym samym miejscu.
• Obecna świątynia została zbudowana na miejscu wcześniejszej zabudowy sakralnej.
• Kościół św. Mikołaja znajdował się w parku pałacowym, więc nie należał do tej linii.
• Kościół Ducha Świętego był odrębnym kościołem szpitalnym.

Dlaczego określenie „pięć świątyń na jednym placu” wymaga dopowiedzenia?

Określenie jest dobrą metaforą ciągłości historii parafii, ale dosłownie nie jest ścisłe. Pięć świątyń tworzy dzieje parafii, natomiast na jednym miejscu stały kolejno tylko trzy budowle: kaplica Krzyża, kościół z 1755 roku i obecny kościół.

Kto mieszkał w zamku w Dubiecku?

W Dubiecku nie chodzi o zamek, lecz o pałac Krasickich z parkiem, związany z właścicielami miejscowych dóbr. Z Kmitami łączy się fundacja najstarszych kościołów, ze Stadnickimi XVI-wieczne konflikty religijne, a z Krasickimi fundacja kościoła z 1755 roku i narodziny Ignacego Krasickiego w 1735 roku.

Jak właściciele Dubiecka wpływali na parafię?

Wpływ właścicieli dóbr był w dziejach parafii wyraźny, lecz różny w kolejnych epokach. Piotr Kmita fundował świątynie, Mateusz Stadnicki ingerował w los kościołów w okresie reformacji, a Anna ze Starzechowskich Krasicka wystąpiła jako kolatorka drewnianego kościoła z XVIII wieku.

• Piotr Kmita fundował parafię oraz kościoły św. Mikołaja i Ducha Świętego.
• Mateusz Stadnicki sprowadził w 1551 roku Wojciecha z Iłży.
• Andrzej Stadnicki zwrócił katolikom kościół przed 1567 rokiem.
• Jerzy Krasicki zburzył kościół św. Mikołaja w 1626 roku.
• Anna ze Starzechowskich Krasicka ufundowała kościół budowany w latach 1751-1753.

Gdzie urodził się Ignacy Krasicki?

Ignacy Krasicki urodził się w 1735 roku w pałacu w Dubiecku. Pałac i park są krajoznawczym tłem dla historii parafii, ale nie należy mieszać ich z terenem obecnego kościoła ani z miejscem po kościele św. Mikołaja.

Kościoły filialne: św. Anna i Słonne

Kościoły filialne parafii Dubiecko obejmują dawny kościół św. Anny przy drodze do Przemyśla oraz współczesny kościół dojazdowy w Słonnem pw. Matki Bożej Częstochowskiej. Nie są one kolejnymi etapami budowli stojących na placu przy obecnym kościele.

Co pozostało po kościele św. Anny?

Kościół filialny św. Anny stał przy drodze Dubiecko - Przemyśl i został rozebrany w 1779 roku. Od 16 maja 1782 roku jego miejsce przypomina obelisk z krzyżem, znany jako „Święta Anna”.

• Wezwanie św. Anny odróżnia dawny kościół filialny od kościołów parafialnych Dubiecka.
• Rok 1779 jest datą rozebrania dawnego budynku.
• 16 maja 1782 roku ustawiono obelisk z krzyżem.
• Droga do Przemyśla opisuje historyczne położenie świątyni.
• Obelisk „Święta Anna” pozostaje materialnym znakiem dawnego miejsca kultu.

Jaki kościół znajduje się w Słonnem?

W Słonnem znajduje się kościół pw. Matki Bożej Częstochowskiej, pełniący funkcję kościoła dojazdowego. Aktualny układ Mszy należy sprawdzać na oficjalnej stronie parafii, ponieważ informacje liturgiczne wymagają bieżącego źródła.

Opis i zdjęcia świątyni rozwija artykuł kościół w Słonnem.

Czy dawna cerkiew Podniesienia Krzyża należała do tej historii?

Nie, dawna cerkiew Podniesienia Krzyża Świętego jest inną świątynią niż łacińska kaplica Podwyższenia Krzyża Świętego. Cerkiew była świątynią greckokatolicką i dziś mieści galerię, dlatego nie należy do linii kościołów parafialnych opisywanych w tym artykule.

Rozróżnienie obu miejsc wyjaśnia tekst dawna cerkiew w Dubiecku.

Pięć kościołów w tabeli: daty, wezwania, materiał

Pięć kościołów parafii Dubiecko tworzy historię od fundacji Piotra Kmity po konsekrację obecnej świątyni w 1952 roku. Najstarszy kościół św. Mikołaja powstał po 1389 roku, a obecny kościół Niepokalanego Serca NMP jest jedynym z tej głównej linii, który zachował się jako czynna świątynia.

Nazwa	Wezwanie	Okres	Materiał lub typ	Miejsce i los
Pierwszy kościół parafialny	św. Mikołaj	po 1389, przed 1407 - 1626	drewno, gont	Park pałacowy Krasiczynek, zburzony przez Jerzego Krasickiego
Kościół szpitalny	Ducha Świętego	średniowieczne początki	kościół szpitalny	Osobna świątynia, bez potwierdzonej lokalizacji i daty zaniku
Kaplica	Podwyższenie Krzyża Świętego	około 1600 - XVIII wiek	kaplica rozbudowana	Na miejscu obecnego kościoła, przejęła funkcję parafialną po 1626 roku
Kościół drewniany	św. Szymon i Juda Tadeusz	1751-1753, konsekracja 1755	jodła, kamienny cokół, gont	Przeniesiony na zachód w 1926 roku, nabożeństwa do 1952 roku
Kościół obecny	Niepokalane Serce NMP oraz św. Szymon i Juda	1934-1952	cegła, trzy nawy	Obecny plac kościelny, konsekrowany 24 sierpnia 1952 roku

Która świątynia była najdłużej kościołem parafialnym?

Najdłużej funkcję kościoła parafialnego pełniła świątynia św. Mikołaja, od czasu erygowania parafii po 1389 roku do jej zburzenia w 1626 roku. Po niej centrum życia parafii przejęła kaplica Krzyża Świętego, a następnie drewniany kościół z 1755 roku.

• Św. Mikołaj reprezentuje najstarszy okres parafii od końca XIV wieku.
• Duch Święty przypomina o osobnej tradycji kościoła szpitalnego.
• Krzyż Święty oznacza przejście centrum parafii na obecny plac.
• Szymon i Juda łączą XVIII-wieczny kościół z dzisiejszymi drugimi patronami.
• Niepokalane Serce NMP jest głównym wezwaniem obecnej świątyni.

Jak najkrócej zapamiętać dzieje świątyń Dubiecka?

Najpierw był kościół św. Mikołaja w parku pałacowym, potem osobny kościół Ducha Świętego i kaplica Krzyża Świętego na obecnym placu. Na miejscu kaplicy powstał drewniany kościół Szymona i Judy, a po nim obecny kościół Niepokalanego Serca NMP. Historia Dubiecka nie jest więc jedną budowlą, lecz ciągiem miejsc, fundacji i zmian.

Najczęściej zadawane pytania

Ile kościołów miała parafia Dubiecko w swojej historii?

Kronika parafii wymienia pięć świątyń: kościół św. Mikołaja, kościół szpitalny Ducha Świętego, kaplicę Krzyża Świętego, drewniany kościół Szymona i Judy oraz obecny kościół Niepokalanego Serca NMP. Osobno należy pamiętać o dawnym kościele filialnym św. Anny.

Który kościół w Dubiecku jest najstarszy?

Najstarszym znanym kościołem parafialnym był drewniany kościół św. Mikołaja z fundacji Piotra Kmity, powstały po 1389 roku, a przed 1407 rokiem. Budynek nie zachował się, ponieważ w 1626 roku zburzył go Jerzy Krasicki.

Gdzie są aktualne ogłoszenia i intencje parafii Dubiecko?

Aktualne ogłoszenia, intencje oraz informacje liturgiczne publikuje oficjalna strona parafii: dubiecko.przemyska.pl. Ten serwis jest niezależnym przewodnikiem historycznym i nie publikuje własnych ogłoszeń ani intencji.

Kto był patronem dawnego kościoła drewnianego?

Drewniany kościół konsekrowany w 1755 roku nosił wezwanie świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza. Obecny kościół zachował ich jako drugich patronów obok Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny.

Czy można zobaczyć miejsce po kościele św. Mikołaja?

W miejscu dawnego kościoła św. Mikołaja, w parku pałacowym Krasiczynek, stoi kamienny krzyż. Przed wejściem na teren parku najlepiej sprawdzić u jego zarządcy aktualne zasady dostępu.

Kto zaprojektował obecny kościół w Dubiecku?

Projekt obecnego kościoła przygotowali profesorowie Politechniki Lwowskiej Tadeusz Pisiewicz i Aleksander Krzywobłocki. Projekt zatwierdzono 6 czerwca 1933 roku, przed rozpoczęciem budowy.

Źródła i literatura

1. Parafia Dubiecko, Historia parafii, dostęp: październik 2026.
2. Wikipedia: Kościół Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Dubiecku, dostęp: październik 2026.
3. Główny Urząd Statystyczny, Ludność. Stan i struktura według terytorialnego podziału, dane na 1 stycznia 2024 roku.
4. Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983, kan. 1214.
5. Zdjęcie wyróżniające: Karak67, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons, strona pliku.