Litania do Matki Bożej Miłosierdzia - tekst

Tekst: · ostatnia zmiana

Co znajdziesz w tekście

Litania do Matki Bożej Miłosierdzia to prywatna modlitwa maryjna. Składa się z krótkich wezwań i stałych odpowiedzi „módl się za nami”. Jej tytuł wywodzi się z antyfony Salve Regina i z obrazu w Ostrej Bramie w Wilnie. W Polsce wspomnienie NMP Matki Miłosierdzia przypada 16 listopada. Odrębnym tekstem jest Litania Loretańska, do której w 2020 r. dodano wezwanie „Matko miłosierdzia”.

Czym jest litania do Matki Bożej Miłosierdzia?

Litania to modlitwa błagalna złożona z krótkich wezwań, na które modlący się odpowiadają stałą formułą. Ma wyraźny schemat: wstęp, wezwania i modlitwę końcową. Litania do Matki Bożej Miłosierdzia zwraca się do Maryi jako Matki miłosierdzia i prosi o Jej wstawiennictwo. Nie jest to osobny dogmat, tylko forma pobożności maryjnej, którą Katechizm opisuje w nr 971.

Wiele lat jeżdżę po kościołach doliny Sanu. W kruchtach i na ławkach często leżą zniszczone modlitewniki, a litanie maryjne zajmują w nich zwykle kilkanaście stron. Ta do Matki Miłosierdzia pojawia się w nich rzadziej niż Loretańska. Ma jednak wiernych czytelników, zwłaszcza wśród starszych osób.

Budowa litanii: jakie są wezwania i odpowiedzi?

Każda litania ma ten sam układ w pięciu częściach, a w każdej z nich obowiązuje inna odpowiedź. Kolejność wygląda tak:

  1. Kyrie eleison: krótka prośba „Panie, zmiłuj się” powtarzana trzy razy, po grecku albo po polsku.
  2. Wezwania do Trójcy Świętej: zwracamy się do Ojca, Syna i Ducha Świętego, a odpowiedź brzmi „zmiłuj się nad nami”.
  3. Wezwania maryjne: wymieniamy tytuły Maryi i za każdym razem odpowiadamy „módl się za nami”.
  4. Baranku Boży: trzy wezwania do Chrystusa z odpowiedziami „przepuść nam, Panie”, „wysłuchaj nas, Panie” i „zmiłuj się nad nami”.
  5. Modlitwa końcowa: kapłan albo prowadzący odmawia ją sam po krótkim wersecie i odpowiedzi.

Czym wyróżnia się litania do Matki Miłosierdzia?

Szkielet jest wspólny dla wszystkich litanii, więc różnica leży w wezwaniach maryjnych. Najwięcej w nich motywu miłosierdzia: Maryja jest tu Ucieczką grzesznych, Pocieszycielką strapionych i Matką nadziei. Katechizm wyraźnie oddziela cześć oddawaną Maryi od uwielbienia, które należy się tylko Bogu.

„Pobożność Kościoła względem Najświętszej Dziewicy jest wewnętrznym elementem kultu chrześcijańskiego” - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 971 (wyd. pol. 1994), za Pawłem VI, Marialis cultus

Sobór Watykański II ujmuje to samo w konstytucji Lumen gentium z 1964 r. (nr 66-67). Kult Maryi różni się istotowo od uwielbienia Trójcy Świętej i ma do niego prowadzić.

Skąd tytuł Matka Miłosierdzia?

Tytuł Matki Miłosierdzia ma trzy źródła. Pierwszym jest Magnificat, w którym Maryja wysławia Boże miłosierdzie trwające przez pokolenia (Łk 1,50). Drugim jest średniowieczna antyfona Salve Regina, a trzecim encyklika Jana Pawła II Dives in misericordia z 1980 r. W Polsce tytuł ten najmocniej wiąże się z obrazem w Ostrej Bramie w Wilnie.

Matka Miłosierdzia w Piśmie Świętym i w Salve Regina

Pismo Święte nie używa dosłownie wyrażenia „Matka Miłosierdzia”. Daje jednak dwa teksty, na których tradycja oparła ten tytuł:

  • Łk 1,50 (Biblia Tysiąclecia): w Magnificat Maryja głosi, że miłosierdzie Boga trwa przez pokolenia dla tych, którzy się Go boją.
  • J 19,25-27: Jezus z krzyża mówi do ucznia „Oto Matka twoja”, a tradycja czyta te słowa jako początek duchowego macierzyństwa Maryi wobec wierzących.
  • Salve Regina: antyfona zaczyna się od słów „Witaj, Królowo, Matko Miłosierdzia” i od wieków kończy liturgię godzin w okresie zwykłym.
  • Litania Loretańska: od 2020 r. zawiera wezwanie „Matko miłosierdzia”.

Co Jan Paweł II i Franciszek piszą o Matce Miłosierdzia?

W 1980 r. Jan Paweł II wydał encyklikę Dives in misericordia i poświęcił w niej Matce Miłosierdzia cały punkt 9. Pisze tam, że Maryja w wyjątkowy sposób poznała tajemnicę Bożego miłosierdzia, bo przeżyła ją pod krzyżem Syna. Franciszek wraca do tego wątku w bulli Misericordiae vultus z 2015 r., ogłaszającej Jubileusz Miłosierdzia. W nr 24 nazywa Maryję Matką Miłosierdzia i zachęca, by modlić się słowami Salve Regina.

Ostra Brama i kult Matki Miłosierdzia w Polsce

Ostra Brama to dawna brama miejska Wilna. W kaplicy nad nią wisi obraz czczony jako wizerunek Matki Miłosierdzia. Koronowano go w 1927 r., a polski kalendarz liturgiczny wspomina NMP Matkę Miłosierdzia 16 listopada. Osobną modlitwę z tego kręgu tradycji opisuję w tekście litania do Matki Bożej Ostrobramskiej.

Tekst litanii do Matki Bożej Miłosierdzia

Litania do Matki Bożej Miłosierdzia ukazuje się w różnych modlitewnikach i każde wydanie ma nieco inne wezwania środkowe. Niżej podaję część wspólną wszystkich litanii oraz wezwania o miłosierdziu z zatwierdzonej Litanii Loretańskiej. Wezwania właściwe dla konkretnej wersji przepisz z modlitewnika, który ma aprobatę kościelną (imprimatur).

Celowo nie dopisuję wezwań z internetu. Krążą tam wersje bez podanego źródła, czasem z błędami w odpowiedziach.

Część wstępna: Kyrie i wezwania do Trójcy Świętej

  • Kyrie elejson. Chryste elejson. Kyrie elejson.
  • Chryste, usłysz nas. Chryste, wysłuchaj nas.
  • Ojcze z nieba, Boże, zmiłuj się nad nami.
  • Synu, Odkupicielu świata, Boże, zmiłuj się nad nami.
  • Duchu Święty, Boże, zmiłuj się nad nami.
  • Święta Trójco, Jedyny Boże, zmiłuj się nad nami.

Wezwania maryjne o miłosierdziu

Wszystkie poniższe wezwania pochodzą z Litanii Loretańskiej w brzmieniu zatwierdzonym przez Konferencję Episkopatu Polski. Na każde odpowiadamy „módl się za nami”.

  • Święta Maryjo, módl się za nami.
  • Święta Boża Rodzicielko, módl się za nami.
  • Matko Kościoła, módl się za nami.
  • Matko miłosierdzia, módl się za nami.
  • Matko łaski Bożej, módl się za nami.
  • Matko nadziei, módl się za nami.
  • Ucieczko grzesznych, módl się za nami.
  • Pociecho migrantów, módl się za nami.
  • Pocieszycielko strapionych, módl się za nami.
  • Wspomożenie wiernych, módl się za nami.

Po wezwaniach maryjnych następuje stała część „Baranku Boży”:

  • Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, przepuść nam, Panie.
  • Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, wysłuchaj nas, Panie.
  • Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, zmiłuj się nad nami.

Modlitwa na zakończenie litanii

Litanię maryjną najczęściej zamyka werset i modlitwa znane z Litanii Loretańskiej. Jeśli Twój modlitewnik podaje inną modlitwę końcową, odmów tę z modlitewnika.

  1. W.: Módl się za nami, Święta Boża Rodzicielko. O.: Abyśmy się stali godnymi obietnic Chrystusowych.
  2. Módlmy się: Panie, nasz Boże, daj nam, sługom swoim, cieszyć się trwałym zdrowiem duszy i ciała, za chwalebnym wstawiennictwem Najświętszej Maryi zawsze Dziewicy uwolnij nas od doczesnych utrapień i obdarz wieczną radością. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.
  3. Na koniec wiele osób dodaje antyfonę „Pod Twoją obronę” albo Salve Regina („Witaj, Królowo, Matko Miłosierdzia”).

Starszym osobom z rodziny warto wydrukować cały tekst na jednej kartce A4. Wystarczy czcionka 14 pkt i odpowiedzi pogrubione. Krótszą formę zawierzenia znajdziesz w tekście modlitwa do Matki Bożej Miłosierdzia.

Jak odmawiać litanię krok po kroku?

Litanię odmawia się w pięciu krokach: znak krzyża, intencja, wezwania z odpowiedziami, „Baranku Boży” i modlitwa końcowa. Przy spokojnym tempie zajmuje to kilka minut. Modlitwa prywatna nie ma przepisanej postawy ciała. We wspólnocie przyjmuje się zwyczaj danego miejsca, co wynika z ogólnych zasad pobożności opisanych w Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii z 2001 r.

  1. Znak krzyża: zaczynasz słowami „W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Amen”.
  2. Intencja: krótko, nawet w myślach, mówisz, w jakiej sprawie się modlisz.
  3. Wezwania: czytasz wezwanie i odpowiadasz właściwą formułą.
  4. Baranku Boży: trzy wezwania, każde z inną odpowiedzią.
  5. Modlitwa końcowa: werset, odpowiedź, „Módlmy się” i „Amen”.

Litania w domu i we wspólnocie

Kiedy modli się kilka osób, prowadzący czyta wezwania, a reszta odpowiada. W domu dobrze sprawdza się podział, w którym jedno z dzieci czyta wezwania, a dorośli odpowiadają. Na nabożeństwach maryjnych wezwania często śpiewa się na prostą melodię, którą zna większość parafii w Polsce.

Jakie błędy zdarzają się najczęściej?

  • Odpowiedzi się mieszają: przy wezwaniach do Boga mówi się „zmiłuj się nad nami”, a przy wezwaniach do Maryi „módl się za nami”.
  • Tempo jest za szybkie i wezwania zlewają się w jeden ciąg, przez co modlitwa traci charakter prośby.
  • Ktoś pomija modlitwę końcową, a to ona zbiera całą prośbę i kieruje ją do Boga.
  • Ktoś dopisuje własne wezwania do tekstu, który ma być odmawiany wspólnie, zamiast trzymać się wydania z aprobatą.

Czy litania loretańska to to samo co litania do Matki Bożej?

Nie. Litania Loretańska jest jedną z wielu litanii maryjnych, najbardziej znaną i zatwierdzoną do użytku w całym Kościele. Odmawia się ją między innymi podczas nabożeństw majowych. Litania do Matki Bożej Miłosierdzia jest osobnym tekstem, przeznaczonym zwykle do modlitwy prywatnej. Od 2020 r. wezwanie „Matko miłosierdzia” ma także Litania Loretańska.

Wezwanie Matko miłosierdzia w litanii loretańskiej

W czerwcu 2020 r. Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów ogłosiła listem do przewodniczących konferencji biskupów dodanie trzech wezwań do Litanii Loretańskiej:

  • „Matko miłosierdzia” stoi po wezwaniu „Matko Kościoła”.
  • „Matko nadziei” stoi po wezwaniu „Matko łaski Bożej”.
  • „Pociecho migrantów” stoi po wezwaniu „Ucieczko grzesznych”.
  • Polskie brzmienie nowych wezwań zatwierdziła Konferencja Episkopatu Polski.

Czym różnią się obie litanie?

Cecha Litania Loretańska Litania do MB Miłosierdzia
Zatwierdzenie dla całego Kościoła, od końca XVI w. wydania lokalne z imprimatur
Użytek publiczny i prywatny zwykle prywatny
Typowa okazja nabożeństwa majowe, różaniec 16 listopada, modlitwa osobista
Wezwanie „Matko miłosierdzia” tak, od 2020 r. motyw przewodni
Jednolity tekst tak zależy od modlitewnika

Ile jest litanii do Matki Bożej?

Nie ma zamkniętej liczby litanii do Matki Bożej. Modlitewniki z aprobatą kościelną zawierają ich dziesiątki, na przykład Ostrobramską, Różańcową i Fatimską. Najważniejsze jest rozróżnienie: nabożeństwa publiczne korzystają z litanii zatwierdzonych do takiego użytku, przede wszystkim z Loretańskiej, a pozostałe służą modlitwie prywatnej. Wydawanie modlitewników reguluje kan. 826 § 3 Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 r.

Litanie do użytku publicznego i prywatnego

Kanon 826 § 3 KPK stanowi, że modlitewniki do użytku publicznego i prywatnego wydaje się za zezwoleniem ordynariusza miejsca. Publicznie w Kościele łacińskim odmawia się kilka litanii zatwierdzonych przez Stolicę Apostolską, a wśród maryjnych jest to Loretańska. Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii z 2001 r. omawia Litanię Loretańską i miejsce litanii w pobożności wiernych.

  • Litania Loretańska: zatwierdzona do użytku publicznego w całym Kościele.
  • Litanie maryjne z modlitewników diecezjalnych: przeznaczone głównie do modlitwy prywatnej i wspólnot.
  • Teksty bez imprimatur: lepiej nie używać ich we wspólnocie.
  • O tym, co śpiewa się w konkretnym kościele, decyduje jego duszpasterz.

Które litanie maryjne znajdziesz w modlitewniku?

W modlitewnikach powtarzają się zwykle te same tytuły:

  • litania do Matki Bożej Ostrobramskiej, związana z wileńskim obrazem;
  • litania do Serca Matki Bożej, bliska patronce kościoła w Dubiecku, czyli Niepokalanemu Sercu NMP;
  • litania różańcowa, odmawiana w październiku;
  • litania fatimska, związana z nabożeństwami fatimskimi;
  • litania do Matki Bożej Bolesnej, która często towarzyszy rozważaniu, jakie są siedem boleści Matki Bożej.

Ten ostatni wątek łączy się z Dubieckiem. W bocznej kaplicy tutejszego kościoła wisi obraz Matki Bożej Bolesnej z inskrypcją z 1753 r. Według dawnej strony parafii (zrzut z 2019 r.) przy obrazie w 1775 r. wisiało 80 wotów.

Kiedy odmawiać litanię do Matki Miłosierdzia?

Litanię do Matki Miłosierdzia można odmawiać przez cały rok. Najczęściej wybiera się trzy okazje: wspomnienie NMP Matki Miłosierdzia 16 listopada, soboty poświęcone Maryi i modlitwę osobistą w trudnym czasie. Żaden przepis nie wyznacza tu dnia ani godziny. Kalendarz liturgiczny Kościoła w Polsce wskazuje jedynie dzień wspomnienia.

Dlaczego 16 listopada?

16 listopada polski kalendarz liturgiczny obchodzi wspomnienie Najświętszej Maryi Panny Matki Miłosierdzia. Tego dnia szczególnie wspomina się obraz z Ostrej Bramy, a w wielu kościołach śpiewa się wtedy litanię ostrobramską albo Loretańską.

  • 16 listopada: wspomnienie NMP Matki Miłosierdzia w Polsce.
  • Soboty: dzień tradycyjnie poświęcony Maryi.
  • Maj i październik: miesiące nabożeństw maryjnych.
  • Pierwsze soboty miesiąca: nabożeństwo wynagradzające.

Litania w soboty i w trudnym czasie

Wiele osób sięga po litanię w chorobie bliskich, w żałobie albo przed trudną decyzją. Katechizm (nr 2673-2679) opisuje modlitwę w łączności z Maryją jako zwrócenie się z ufnością do Boga przez Jej wstawiennictwo. Kościół nie uczy, że modlitwa wymusza określony skutek. Uczy zaufania, że Bóg słyszy prośbę.

Jak brzmi modlitwa do Bożego Miłosierdzia?

Najkrótsza modlitwa do Bożego Miłosierdzia to akt „Jezu, ufam Tobie”, umieszczony pod obrazem Jezusa Miłosiernego. Najbardziej znana jest Koronka, którą odmawia się na zwykłym różańcu. Obie pochodzą z Dzienniczka św. Faustyny Kowalskiej, czyli z objawienia prywatnego. Katechizm (nr 67) przypomina, że objawienia prywatne nie należą do depozytu wiary.

Objawienia prywatne nie mają ulepszać ani uzupełniać ostatecznego Objawienia Chrystusa, lecz pomagać pełniej nim żyć w danej epoce historii - parafraza Katechizmu Kościoła Katolickiego, nr 67 (wyd. pol. 1994)

Litania maryjna a Koronka do Miłosierdzia Bożego

Te dwie modlitwy łatwo pomylić, bo w obu powraca słowo „miłosierdzie”. Różni je adresat i forma:

  • Litania maryjna prosi Maryję o wstawiennictwo, a odpowiedź brzmi „módl się za nami”.
  • Koronka zwraca się do Ojca, któremu ofiarujemy Ciało i Krew, Duszę i Bóstwo Jezusa.
  • Litania ma budowę wezwań, a Koronkę odmawia się na paciorkach różańca.
  • Litania należy do tradycji maryjnej sięgającej średniowiecza, a Koronka pochodzi z XX w.
  • Szczegółowy sposób odmawiania opisuję w tekście Koronka do Miłosierdzia Bożego na różańcu.

Co łączy Dubiecko z Niedzielą Miłosierdzia?

Ogłoszenia z dawnej strony parafii z lat 2019-2023 mówią, że w Niedzielę Miłosierdzia wierni w kościele Niepokalanego Serca NMP w Dubiecku całowali relikwie św. Jana Pawła II i św. Faustyny. Ci sami ludzie odprawiali tu nabożeństwa fatimskie i modlili się przed obrazem Matki Bożej Bolesnej. Aktualny porządek nabożeństw podaje oficjalna strona parafii dubiecko.przemyska.pl.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Matka Boża Miłosierdzia to to samo co Matka Boża Ostrobramska?

W polskiej tradycji obraz z Ostrej Bramy w Wilnie czci się właśnie jako wizerunek Matki Miłosierdzia. Sam tytuł ma jednak szerszy zasięg. Występuje w antyfonie Salve Regina, a od 2020 r. także w Litanii Loretańskiej.

Czy litanię trzeba odmawiać na klęcząco?

Nie. Modlitwa prywatna nie ma przepisanej postawy ciała. Można modlić się klęcząc, stojąc albo siedząc, zależnie od sił i warunków. We wspólnocie przyjmuje się zwyczaj danego miejsca.

Czy można odmawiać litanię w intencji zmarłych?

Tak, litanię można ofiarować w każdej dobrej intencji, również za zmarłych. Katechizm w nr 1032 przypomina jednak, że najważniejszą modlitwą za zmarłych pozostaje Msza Święta. Litania może być jej osobistym uzupełnieniem.

Ile trwa odmówienie litanii do Matki Bożej Miłosierdzia?

Przy spokojnym tempie trwa to kilka minut. Czas zależy od liczby wezwań w danym modlitewniku i od tego, czy modlitwę się czyta, czy śpiewa. Ze śpiewem we wspólnocie trwa zwykle dłużej.

Czy wolno dopisywać do litanii własne wezwania?

W cichej modlitwie osobistej każdy może zwracać się do Maryi własnymi słowami. Tekst odmawiany wspólnie albo drukowany dla innych lepiej jednak zostawić w brzmieniu z modlitewnika z imprimatur. Kanon 826 § 3 KPK wymaga na wydanie modlitewnika zezwolenia ordynariusza.

Czy litanię można odmówić po różańcu?

Tak, i jest to bardzo popularny zwyczaj. Po różańcu zwykle odmawia się Litanię Loretańską, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by w modlitwie prywatnej wybrać litanię do Matki Miłosierdzia. W październiku wiele wspólnot łączy obie te modlitwy.

Rafał Kustra - mieszka w Przemyślu i od kilkunastu lat wędruje doliną Sanu między Dubieckiem, Krzywczą a Birczą, opisując kościoły, cerkwie i dwory Pogórza Dynowskiego.

Aktualizacja: październik 2026

Źródła i literatura

  1. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu (Biblia Tysiąclecia), wyd. V, Pallottinum, Poznań 2000: Łk 1,50; J 19,25-27.
  2. Katechizm Kościoła Katolickiego, Pallottinum, wyd. pol. 1994: nr 67, 971, 1032, 2673-2679.
  3. Jan Paweł II, encyklika Dives in misericordia, 1980, nr 9: vatican.va.
  4. Franciszek, bulla Misericordiae vultus, 2015, nr 24: vatican.va.
  5. Sobór Watykański II, konstytucja dogmatyczna Lumen gentium, 1964, nr 66-67.
  6. Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii, 2001.
  7. Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, list o nowych wezwaniach Litanii Loretańskiej, 2020.
  8. Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983, kan. 826 § 3.
  9. Parafia Niepokalanego Serca NMP w Dubiecku, oficjalna strona: dubiecko.przemyska.pl.
  10. Zdjęcie wyróżniające: CC BY 3.0, Wikimedia Commons, strona pliku.
Rafał Kustra
Rafał Kustra

Rafał Kustra mieszka w Przemyślu i od kilkunastu lat wędruje doliną Sanu między Dubieckiem, Krzywczą a Birczą, opisując kościoły, cerkwie i dwory Pogórza Dynowskiego. Dubiecko zajmuje go szczególnie: miejsce urodzin Ignacego Krasickiego, parafia z XIV wieku i kościół, który dwa pokolenia budowały przez osiemnaście lat. Nie jest księdzem, historykiem z tytułem naukowym ani przewodnikiem z uprawnieniami, nie pracuje też dla parafii. Opiera się na stronie parafii, dawnej stronie zachowanej w Internet Archive, artykułach encyklopedycznych i opisach zdjęć z Wikimedia Commons. Czego nie da się potwierdzić, na przykład historii kościoła w Słonnem, nie dopowiada. Poprawki zapisuje z datą.

Articles: 132