Historia parafii Dubiecko - od fundacji Kmity do dziś

Tekst: Rafał Kustra · ostatnia zmiana 10.11.2026

Co znajdziesz w tekście

Kiedy powstała parafia w Dubiecku?

Historia parafii Dubiecko zaczyna się między 1389 a 1407 rokiem, gdy Piotr Kmita ufundował wspólnotę i pierwszy drewniany kościół św. Mikołaja. Świątynia stała w miejscu dzisiejszego parku pałacowego, a Dubiecko otrzymało prawa miejskie w 1407 roku. Informacje te podaje archiwalna historia parafii.

Kto założył parafię w Dubiecku?

Parafię ufundował Piotr Kmita, związany z Dubieckiem na przełomie XIV i XV wieku. Fundacja obejmowała nie tylko kościół parafialny, lecz także szpitalny kościół Ducha Świętego, co pokazuje, że od początku religijna i społeczna funkcja miejscowości szły tu razem.

Najstarszy kościół parafialny był drewniany, nosił wezwanie św. Mikołaja i miał gontowe pokrycie. Stał na obszarze określanym później jako Krasiczynek, w dzisiejszym parku pałacowym. W miejscu dawnej świątyni znajduje się kamienny krzyż.

• Piotr Kmita był fundatorem parafii powstałej między 1389 a 1407 rokiem.
• Kościół św. Mikołaja był pierwszą znaną świątynią parafialną i miał drewnianą konstrukcję.
• Gont stanowił pokrycie dachu pierwszego kościoła według archiwalnego opisu parafii.
• Kościół Ducha Świętego pełnił funkcję szpitalnej świątyni ufundowanej również przez Kmitę.
• 1407 rok przyniósł Dubiecku prawa miejskie nadane przez Władysława Jagiełłę.

Ten początek dobrze tłumaczy późniejszą ciągłość lokalnej pamięci. Kolejne budowle znikały, zmieniały miejsce albo funkcję, lecz parafia pozostawała punktem odniesienia dla mieszkańców doliny Sanu. Szerzej o fundatorze opowiada tekst Piotr Kmita i kościół św. Mikołaja.

Kościół św. Mikołaja i kościół Ducha Świętego - czym się różniły?

Kościół św. Mikołaja był świątynią parafialną, natomiast kościół Ducha Świętego miał charakter szpitalny. To rozróżnienie jest ważne, bo w dawnej miejscowości dwa kościoły nie oznaczały dwóch niezależnych parafii, lecz różne zadania religijne i społeczne.

Wędrując przez Dubiecko, łatwo połączyć historię parafii z historią samego miasteczka. Pałac Krasickich i jego park są osobnym wątkiem krajoznawczym, ale pomagają odnaleźć przestrzeń, w której znajdował się pierwszy kościół. Kontekst lokacji miasta rozwija artykuł historia Dubiecka od 1407 roku.

Parafia w Dubiecku powstała między 1389 a 1407 rokiem z fundacji Piotra Kmity, a jej pierwszym kościołem była drewniana świątynia św. Mikołaja. - Archiwalna historia parafii Dubiecko, zrzut 2020

Czy kościół w Dubiecku był protestancki w XVI wieku?

Tak, w okresie sporów wyznaniowych część miejscowych świątyń znalazła się poza katolickim użytkowaniem. W 1551 roku Mateusz Stadnicki sprowadził do kościoła Ducha Świętego luterańskiego kaznodzieję Wojciecha z Iłży, a później odebrał katolikom również kościół parafialny, według archiwalnej historii Dubiecka.

Jak przebiegała reformacja w Dubiecku?

Pierwszym wyraźnym punktem tej historii jest rok 1551. Mateusz Stadnicki sprowadził Wojciecha z Iłży, kaznodzieję luterańskiego, do kościoła Ducha Świętego. Z perspektywy historii miejscowości nie jest to opowieść o prostym podziale mieszkańców, lecz o zmianach zależnych także od decyzji właścicieli dóbr.

Źródła parafialne wskazują, że później katolicy utracili także kościół parafialny. Dlatego przy opisie XVI wieku lepiej nie przenosić współczesnych ocen na realia dawnej Rzeczypospolitej. Istotna jest chronologia i zachowanie ostrożności wobec szczegółów, których źródła nie rozwijają.

• 1551 rok wiąże się z przybyciem Wojciecha z Iłży do kościoła Ducha Świętego.
• Mateusz Stadnicki był osobą wskazywaną przez archiwalny przekaz jako inicjator sprowadzenia kaznodziei.
• Kościół Ducha Świętego był najpierw miejscem związanym z działalnością luterańską.
• Kościół parafialny także znalazł się później poza katolickim użytkowaniem.
• Dubiecko pozostawało wtedy związane z losami właścicieli miejscowych dóbr.

Kiedy kościół wrócił do katolików?

Kościół wrócił do katolików przed 1567 rokiem, gdy Andrzej Stadnicki zwrócił świątynię, a proboszczem był ks. Andrzej Boboliusz. Jednocześnie archiwalny przekaz wspomina, że przez około 30 lat, od 1551 do 1580 roku, jezuici z Jarosławia przychodzili do Dubiecka z misjami i Mszami.

Ten pozornie nakładający się układ dat warto czytać jako historię dłuższego procesu, a nie jednego dnia przełomu. Powrót kościoła do katolików nie zamykał od razu wszystkich skutków wcześniejszych zmian. Osobny tekst misje jezuitów z Jarosławia rozwija ten fragment dziejów.

Kościół katolicki w Dubiecku odzyskał swoją przestrzeń przed 1567 rokiem, lecz pamięć o misjach jezuitów z Jarosławia obejmuje szerszy okres około 1551-1580. - Archiwalna historia parafii Dubiecko, zrzuty 2019 i 2020

Kto był właścicielem zamku w Dubiecku?

Dzieje parafii Dubiecko wiążą się kolejno z Kmitami, Stadnickimi i Krasickimi. Piotr Kmita występuje jako fundator najstarszej parafii, Mateusz i Andrzej Stadniccy są obecni w opowieści o XVI wieku, a Krasiccy wyznaczają ważne punkty historii od XVII do XVIII stulecia.

Jak Kmitowie, Stadniccy i Krasiccy wpływali na parafię?

Kmitowie pozostawili po sobie fundację parafii i kościoła Ducha Świętego. Stadniccy pojawiają się przy wydarzeniach reformacyjnych, a Krasiccy przy późniejszych zmianach miejsca i formy świątyni. W dawnych realiach właściciel dóbr miał silny wpływ na materialne warunki funkcjonowania kościoła.

Nie znaczy to, że historia parafii jest wyłącznie historią rodów. Jest również opowieścią o miejscowych fundacjach, pracy budowniczych, pamięci wiernych i kolejnych proboszczach. Postacie związane z urzędem parafialnym porządkuje materiał proboszczowie parafii Dubiecko.

• Kmitowie są związani z fundacją parafii na przełomie XIV i XV wieku.
• Mateusz Stadnicki pojawia się w przekazie o wydarzeniach z 1551 roku.
• Andrzej Stadnicki zwrócił kościół katolikom przed 1567 rokiem.
• Jerzy Krasicki według archiwalnej historii zburzył kościół św. Mikołaja w 1626 roku.
• Anna ze Starzechowskich Krasicka ufundowała drewniany kościół budowany w latach 1751-1753.

Czy Ignacy Krasicki urodził się w Dubiecku?

Tak, Ignacy Krasicki urodził się w Dubiecku w 1735 roku, w pałacu Krasickich. Ten fakt łączy miejscową historię literatury z krajobrazem parafii, choć sam pałac i jego dzieje wymagają osobnego, krajoznawczego opisu.

W przypadku parafii ważniejsza pozostaje fundacja Anny ze Starzechowskich Krasickiej. W połowie XVIII wieku pozwoliła ona wznieść nowy drewniany kościół, który zastąpił wcześniej wykorzystywaną kaplicę Krzyża.

Jak parafia przeszła od kaplicy Krzyża do kościoła Szymona i Judy?

Parafia Dubiecko przeszła od kaplicy Podwyższenia Krzyża Świętego, istniejącej około 1600 roku, do drewnianego kościoła z jodły budowanego w latach 1751-1753. Świątynię konsekrowano w 1755 roku pod wezwaniem świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza, według historii parafii.

Dlaczego parafia przeniosła się po 1626 roku?

Parafia przeniosła się do rozbudowanej kaplicy Krzyża po tym, gdy Jerzy Krasicki w 1626 roku samowolnie zburzył kościół św. Mikołaja. Kaplica znajdowała się na miejscu dzisiejszego kościoła i stanowiła praktyczną odpowiedź na utratę wcześniejszej świątyni.

Jej fundatorkę źródła opisują tylko jako nieznaną z nazwiska pobożną niewiastę. To dobry przykład granicy, której uczciwa historia nie powinna przekraczać: można odnotować fundację, ale nie należy dopowiadać biografii ani motywów bez dokumentu.

• Kaplica Podwyższenia Krzyża Świętego istniała około 1600 roku na miejscu obecnego kościoła.
• 1626 rok oznaczał zburzenie kościoła św. Mikołaja przez Jerzego Krasickiego według archiwalnego przekazu.
• Rozbudowana kaplica Krzyża przejęła funkcję miejsca modlitwy dla parafii.
• Jodła była materiałem drewnianego kościoła budowanego w latach 1751-1753.
• 1755 rok przyniósł konsekrację kościoła św. Szymona i Judy Tadeusza.

Co zostało po kościele św. Anny przy drodze do Przemyśla?

Po kościele filialnym św. Anny pozostał obelisk z krzyżem, ustawiony 16 maja 1782 roku. Sam kościół, stojący przy drodze Dubiecko - Przemyśl, został rozebrany w 1779 roku, a przekaz źródłowy łączy go z datą 1542 widniejącą na napisie oraz prawdopodobnym okresem po 1586 roku.

Ta niejednoznaczność dat pokazuje, jak ostrożnie trzeba czytać lokalne przekazy. Pewne są dwie rzeczy: świątynia św. Anny nie zachowała się, a obelisk przypomina o niej w krajobrazie dawnej parafii.

Od kiedy czczony jest obraz Matki Bożej Bolesnej w Dubiecku?

Kult obrazu Matki Bożej Bolesnej w Dubiecku jest poświadczony najpóźniej od XVII wieku, ponieważ w 1670 roku spisano na pergaminie łaski przypisywane temu wizerunkowi. To świadectwo dawnej pobożności, a nie potwierdzenie konkretnych nadzwyczajnych wydarzeń.

Obraz typu Pieta, datowany na przełom XVI i XVII wieku, otrzymał w 1753 roku przemalowanie wykonane przez Mikołaja Tereinskiego oraz nową srebrną, pozłacaną sukienkę ufundowaną przez Annę Krasicką. Wizytacja z 1775 roku wymieniała 80 wotów przy obrazie. W 1810 roku rząd austriacki skonfiskował srebrną sukienkę.

• 1670 rok przyniósł spisanie na pergaminie dawnych relacji o łaskach przypisywanych obrazowi.
• 1721 rok jest pierwszą wzmianką wizytacyjną o obrazie w ołtarzu głównym.
• 1745 rok wiąże się z poleceniem prowadzenia księgi łask przez bp. Wacława Sierakowskiego.
• 1753 rok oznacza przemalowanie obrazu przez Mikołaja Tereinskiego.
• 80 wotów wymieniła wizytacja z 1775 roku przy wizerunku Matki Bożej Bolesnej.

W 1956 roku obraz umieszczono w odnowionym barokowym ołtarzu bocznej kaplicy. Pobożność przed obrazem należy odróżnić od nauki Kościoła: dawne zapisy mówią o świadectwach wiernych, nie ustanawiają dogmatu ani nie gwarantują skutku modlitwy.

Jaki jest kościół w Dubiecku i kiedy go zbudowano?

Kościół Niepokalanego Serca NMP w Dubiecku to murowana z cegły, trzynawowa świątynia z jedną wieżą, budowana w latach 1934-1952. Ma 49 metrów długości i 41 metrów szerokości w transepcie, a 24 sierpnia 1952 roku konsekrował ją bp Franciszek Barda.

Kto zaprojektował obecny kościół w Dubiecku?

Obecny kościół zaprojektowali profesorowie Politechniki Lwowskiej Tadeusz Pisiewicz i Aleksander Krzywobłocki, a projekt zatwierdzono 6 czerwca 1933 roku. Zanim wybrano tę koncepcję, rozważano również projekty Stanisława Majerskiego, Stanisława Bergmana, Janusza Witwickiego i Kazimierza Osińskiego.

Budowla wyróżnia się smukłą wieżą, trzema nawami i dużą skalą jak na Dubiecko. Z oddali uwagę przyciąga ochrowa elewacja oraz kamienny krzyż na fasadzie. Archiwalny opis podaje, że krzyż rzeźbiono zimą 1948/49, a poświęcono 30 października 1950 roku.

Element	Data lub wymiar	Znaczenie
Projekt Pisiewicza i Krzywobłockiego	zatwierdzony 6.06.1933	Wyznaczył formę obecnej świątyni.
Kamień węgielny	16.07.1934	Rozpoczął budowę obecnego kościoła.
Konsekracja	24.08.1952	Dokonał jej bp Franciszek Barda.
Długość kościoła	49 m	Parametr bryły świątyni.
Szerokość w transepcie	41 m	Parametr układu trzynawowego.

Co znajduje się we wnętrzu kościoła?

We wnętrzu znajdują się polichromia prof. Stanisława Jakubczyka, 38-głosowe organy firmy Theodor Bochme oraz marmurowy ołtarz główny. Organy poświęcił bp Ignacy Tokarczuk 21 października 1971 roku, a ołtarz konsekrował bp Stanisław Jakiel 25 listopada 1973 roku.

• Polichromia Stanisława Jakubczyka należy do najważniejszych elementów wystroju wnętrza.
• Organy Theodor Bochme mają 38 głosów i zostały poświęcone w 1971 roku.
• Ołtarz główny wykonano z marmuru i konsekrowano w 1973 roku.
• Relikwie św. Marii Goretti umieszczono w ołtarzu głównym.
• Siostry Serafitki były związane z katechezą i pracą w zakrystii według archiwalnych materiałów parafii.

Kościół budowano długo, z przerwą wojenną w latach 1939-1948, gdy materiały miały zostać zabrane przez Niemców na odbudowę mostu. Prace wznowiono w 1948 roku, a przy końcowym etapie powstały między innymi wieża, tynki i nowe dzwony.

Kościół w Dubiecku ma 49 metrów długości, 41 metrów szerokości w transepcie i został konsekrowany 24 sierpnia 1952 roku przez bp. Franciszka Bardę. - Wikipedia, „Kościół Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Dubiecku”, odczyt 2026

Kto jest proboszczem w Dubiecku i gdzie sprawdzić aktualne informacje?

Aktualne nazwisko proboszcza parafii Dubiecko najlepiej sprawdzić na oficjalnej stronie dubiecko.przemyska.pl albo w serwisie archidiecezji przemyskiej. Niezależny przewodnik nie powinien powielać nieodświeżonych danych osobowych, ponieważ obsada parafii, intencje i porządek Mszy mogą się zmieniać.

Kim był ks. Ryszard Panek w historii parafii?

Ks. prał. Ryszard Panek był wieloletnim dziekanem wspominanym w materiałach archiwalnych, ale nie należy przedstawiać go jako obecnego proboszcza. Archidiecezja Przemyska informowała, że 26 września 2025 roku w parafii odsłonięto tablicę pamiątkową ku jego czci.

Prawo kanoniczne określa parafię jako stałą wspólnotę wiernych w Kościele partykularnym, a pieczę duszpasterską powierza proboszczowi pod władzą biskupa diecezjalnego.

„Parafia jest określoną wspólnotą wiernych, utworzoną na stałe w Kościele partykularnym”. - Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 515, 1983

• Archidiecezja przemyska jest strukturą kościelną, do której należy parafia Dubiecko.
• Oficjalna strona parafii publikuje bieżące komunikaty dla wiernych i gości.
• Ks. Ryszard Panek jest postacią historyczną związaną z dekanatem, nie potwierdzonym obecnym proboszczem.
• Kan. 515 KPK opisuje parafię jako stałą wspólnotę wiernych.
• Kan. 519 KPK wskazuje zadania proboszcza wobec powierzonej wspólnoty.

Gdzie znaleźć ogłoszenia, intencje i Msze święte?

Ogłoszenia parafialne Dubiecko, intencje mszalne i aktualne godziny Mszy należy sprawdzać na oficjalnej stronie parafii. Według odczytu strony z października 2026 kancelaria działa w dni powszednie po Mszy świętej, ale przed przyjazdem warto sprawdzić bieżący komunikat.

Parafia ma kościół filialny w Słonnem pod wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej i jest siedzibą dekanatu Dubiecko. Zestawienie wspólnot oraz świątyń prowadzi artykuł dekanat Dubiecko i jego parafie.

1. Wejdź na oficjalną stronę parafii Dubiecko przed planowaną wizytą.
2. Otwórz aktualne ogłoszenia, aby sprawdzić zmiany związane ze świętami lub wydarzeniami.
3. Sprawdź osobno intencje mszalne, ponieważ dotyczą konkretnych dni i celebracji.
4. Przy sprawach kancelaryjnych kieruj się informacją o dyżurze po Mszy w dni powszednie.
5. W przypadku zwiedzania świątyni ustal możliwość wejścia bezpośrednio z kancelarią parafii.

Najczęściej zadawane pytania

Ile kościołów miała parafia w Dubiecku w swojej historii?

Źródła wymieniają kościół św. Mikołaja, szpitalny kościół Ducha Świętego, kaplicę Krzyża Świętego, kościół św. Anny, drewniany kościół św. Szymona i Judy oraz obecny kościół konsekrowany w 1952 roku. Do parafii należy również kościół filialny w Słonnem.

Pod jakim wezwaniem jest parafia w Dubiecku?

Parafia nosi wezwanie Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny. Kościół konsekrowany w 1952 roku ma także drugich patronów: świętych Apostołów Szymona i Judę Tadeusza.

Do jakiej diecezji należy Dubiecko?

Parafia Dubiecko należy do archidiecezji przemyskiej. Jest także siedzibą dekanatu Dubiecko, choć archiwalne materiały przypominają, że w 1936 roku należała jeszcze do dekanatu Dynów.

Gdzie jest pochowany ks. Michał Górnicki?

Dostępne materiały wykorzystane w tej historii nie podają miejsca pochówku ks. Michała Górnickiego. Wiadomo natomiast, że był proboszczem od 1898 roku, zmarł 22 lipca 1936 roku i zapisał majątek na budowę nowego kościoła.

Czy można zwiedzać kościół w Dubiecku?

Archiwalne informacje wskazywały polichromię, ołtarz główny, prospekt organowy i chrzcielnicę jako elementy dostępne po wcześniejszym umówieniu. Aktualne zasady zwiedzania należy ustalić z kancelarią parafii przed przyjazdem.

Źródła i literatura

1. Parafia Niepokalanego Serca NMP w Dubiecku, „Historia parafii”, odczyt: październik 2026.
2. Parafia Niepokalanego Serca NMP w Dubiecku, strona oficjalna, odczyt: październik 2026.
3. Archidiecezja Przemyska, parafia Dubiecko, informacja o tablicy pamiątkowej z 2025 roku.
4. Wikipedia, „Kościół Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Dubiecku”, odczyt: październik 2026.
5. Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983, kan. 515 i kan. 519.
6. Zdjęcie wyróżniające: MOs810, CC BY 4.0, Wikimedia Commons, strona pliku.